برآورد منافع اقتصادی کشاورزی حفاظتی در مزارع گندم (مطالعه موردی: استان گلستان)

نویسندگان

1 گروه علوم خاک/دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 آبیاری و زهکشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات،

3 گروه آب و خاک، دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران، گرگان

5 دانشکده کشاورزی، سیاست و توسعه، دانشگاه ردینگ، انگلستان

doi
10.22034/ws.2023.54017.2496
چکیده

پایداری به عنوان کلید سودآوری بلندمدت در کشاورزی در نظر گرفته می‌شود و امروزه کشاورزی حفاظتی در این زمینه بسیار مورد توجه قرار گرفته‌است. در این راستا مطالعه حاضر به برآورد هزینه تولید گندم به عنوان یکی از اصلی‌ترین غذاها، در سامانه کشاورزی حفاظتی و خاک‌ورزی مرسوم پرداخته است. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از تکمیل پرسشنامه از 84 کشاورز در 7 شهرستان استان گلستان که از هر دو سامانه کشاورزی حفاظتی و مرسوم همزمان استفاده می‌کردند، استخراج شد. در این تحقیق از روش اقتصاد سنجی رگرسیون به ظاهر نامرتبط تکراری استفاده شد. نتایج نشان داد که کشاورزی حفاظتی سبب کاهش مصرف نهاده‌های کشاورزی به غیر از سم شده است. به‌طوری‌که بیشترین و کمترین کاهش با 48/45 و 62/15 درصد به‌ترتیب به نیروی کار و مصرف بذر تعلق دارد. در کشاورزی حفاظتی متوسط عملکرد گندم و سود ناخالص به ترتیب 45/8 و 30 درصد بیشتر از خاک‌ورزی مرسوم بدست آمد و هزینه تولید یک کیلوگرم گندم حدود 20 درصد کاهش پیدا کرد. به طور کلی نتایج نشان داد که کشاورزی حفاظتی حتی اگر در فاز اولیه باشد، با کاهش هزینه‌های تولید و افزایش عمکرد، منجر به افزایش درآمد خالص می‌شود. با توجه به این‌که مطالعه تنها برای محصول گندم انجام شده است و از طرفی از دیدگاه کشاورزان منافع اقتصادی کشاورزی حفاظتی در فاز اولیه ملموس نیست، لذا نتایج این تحقیق لزوم آگاهی سازی منافع اقتصادی کشاورزی حفاظتی در فاز اولیه‌ی اجرای آن را گوشزد می‌کند تا کشاورزان و مروجین آگاهانه به اجرای کامل اصول کشاورزی حفاظتی بپردازند.