اثر مدیریت آبیاری بر بهره وری مصرف آب در مزارع گوجه فرنگی
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه زنجان
2 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
4 کارشناس برنامه ریزی کشوری، سازمان برنامه و بودجه استان زنجان
5 استادیار گروه آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان
6 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب،دانشکده کشاورزی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی، قزوین، ایران
doi
10.22034/ws.2023.54074.2499چکیده
مدیریت آبیاری نقش بسزایی بر کنترل مصرف آب و ارتقای شاخص های بهره وری دارد. برای این منظور، تعداد 12 مزرعه واقع در استان زنجان انتخاب و مورد مطالعه میدانی قرار گرفت. از طریق اندازه گیری پارامترهایی نظیر حجم آب مصرفی در طول فصل آبیاری، عملکرد محصول، هزینه های تولید، درآمد ناخالص و خالص شاخص های راندمان کاربرد آب، بهره وری فیزیکی و اقتصادی مصرف آب به تفکیک هر مزرعه برآورد شد. در مرحله دوم اجرای طرح، مدیریت آبیاری اصلاح شده در دو مزرعه منتخب اجرا شد و نتایج بدست آمده با مدیریت اعمال شده توسط کشاورز مورد مقایسه قرار گرفت. میانگین حجم آب مصرفی در مزارع گوجه فرنگی در حدود 10669 مترمکعب در هکتار و میانگین شاخص های بهره وری مصرف آب CPD، BPD و NBPD به ترتیب برابر 7/8 کیلوگرم بر مترمکعب، 9/94 و 1/18 هزار ریال بر مترمکعب برآورد شد. اعمال مدیریت آبیاری منجر به افزایش 5/29 درصدی شاخص بهره وری فیزیکی شد. با وجود تجهیز بیشتر مزارع گوجه فرنگی به سامانه آبیاری قطره ای نواری، کاهش چشمگیری در میزان آب مصرفی برخی از این مزارع مشاهده نشد. نتایج پایش های میدانی نشان داد، مدیریت آبیاری از اهمیت بالاتری نسبت به نوع سامانه آبیاری بر کاهش مصرف آب در مزارع گوجه فرنگی برخوردار می باشد.
