فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دریای خزر منطقه مهمی است که بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای منافع ملی خود را در آن دنبال می‌کنند و تعقیب منافع، باعث تنش‌ها و یارگیری‌هایی در آن شده است. منافع ملی متأثر از قدرت ملی بوده و مؤلفه‌های قدرت­آفرین در خزر با مؤلفه‌های ژئوپلیتیکی ایران همگرا است. کشوری که بتواند مؤلفه‌های قدرت­آفرین ژئوپلیتیکی را ارتقا بدهد، در یارگیری، مناسبات منطقه‌ای و بین‌المللی و دستیابی به منافع ملی خود موفق است. شناسایی مؤلفه‌های ژئوپلیتیکی ایران در خزر و به‌کارگیری راهبردها و برنامه‌های مناسب جهت تحقق منافع منجر به شناخت تهدیدها و استفاده از فرصت‌ها متناسب با تغییرات ژئوپلیتیکی در مقابله بانفوذ قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای می‌گردد. در این مقاله مؤلفه‌های مؤثر بر منافع ملی ایران در دریای خزر بررسی و شناسایی‌شده و با استفاده از پیشینه‌های مرتبط متغیرهای ثابت و وابسته احصا گردیده که به همین منظور هدف اصلی این تحقیق، تعیین مؤلفه‌ها و شاخص‌های مؤثر بر منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در خزر در سه عامل طبیعی، سیاسی و اقتصادی تعیین گردیده است؛ این تحقیق از نوع بنیادی با روش توصیفی، تحلیلی انجام شده. جامعه آماری 80 نفر به‌صورت تمام­شمار متناسب با ویژگی‌های تحقیق از بین صاحب‌نظران انتخاب شده‌اند. روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها بر اساس معادلات ساختاری بوده و نتایج تحقیق حاکی از آن است که مؤلفه طبیعی با 7 شاخص، مؤلفه سیاسی با 6 شاخص و مؤلفه اقتصادی با 7 شاخص موجب تحقق منافع ملی ایران در خزر است، که توجه به این شاخص‌ها، با رشد مؤلفه‌های قدرت­آفرین همراه و امنیت ملی را ارتقا خواهد داد.