درآمدی بر طراحی بازی جنگ اقتصادی: ابعاد و اولویت‌ها

نویسندگان

1 استادیار گروه علم و فناوری دانشگاه عالی دفاع ملی

2 استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی

3 استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی

doi
چکیده

جمهوری اسلامی ایران بعد از انقلاب شکوهمند خود، شاهد انواع دشمنی‌ها بوده که در ابتدا با تحمیل جنگ هشت‌ساله سعی در شکست انقلاب برآمده و پس از مأیوس­شدن از جنگ نظامی، آرایش جنگ اقتصادی به خود گرفتند. بخشی از جنگ اقتصادی در قالب تحریم‌های مالی نمایان شد مانند مسدودی اموال ایران (سال 1357)؛ تحریم‌های تسلیحاتی (سال 1361)؛ تحریم‌های ایسا سال 1385 برای ایجاد محدودیت توسعه صنایع نفتی از طریق جریمه کردن شرکت‌های خارجی سرمایه‌گذار؛ تحریم‌ها سیسادا با هدف تحریم بانکی (سال 1389) و تحریم‌های کاتسا و محدودیت‌های دسترسی به سیستم‌های مالی بین‌المللی (سال 1396). ولی «تحریم‌های اقتصادی» بخشی از جنگ اقتصادی بوده و جنبه‌های دیگری هم وجود دارد که واکاوی آن‌ها اهمیت دارد. در شرایط توصیف‌شده، جمهوری اسلامی ایران باید با هوشمندی بالا به تحلیل شرایط پرداخته و تصمیمات لازم را اتخاذ نماید؛ ازهمین­رو برنامه‌ریزی در شرایط پیچیده نیازمند ابزارهای دقیق و تحلیل‌های عمیق است. به این منظور روش «بازی جنگ» در این مقاله پیشنهاد می‌شود تا امکان ارزیابی پیامد سیاست‌های مختلف فراهم شود. بنابراین هدف اصلی این مقاله تهیه مقدمات لازم برای حرکت به سمت طراحی بازی جنگ اقتصادی است. در این مسیر ابتدا ابعاد مختلف جنگ اقتصادی شناسایی و تحلیل شده و در گام بعد، ابعاد احصا شده به لحاظ میزان اهمیت برای جمهوری اسلامی ایران، اولویت‌بندی گردید. روش مورد استفاده در این مقاله ترکیبی بوده یعنی ابتدا با استفاده از مطالعات اسنادی (کتابخانه‌ای) ابعاد جنگ اقتصادی شناسایی شده و در گام دوم با استفاده از تاپسیس فازی به رتبه‌بندی آن‌ها در فضای جمهوری اسلامی ایران پرداخته شد.