ارزیابی بهرهوری فیزیکی و اقتصادی آب آبیاری در کشت کلزا (مطالعه موردی بهبهان)
نویسندگان
1 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفیآباد دزفول، سازمان تحقیقات،
2 استاد پژوهش موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و
doi
10.22034/ws.2021.49545.2454چکیده
این تحقیق با هدف مطالعهای میدانی برای پایش مزرعهای آب آبیاری کلزا تحت مدیریت کشاورزان در فصل زراعی (1399-1398) در 26 مزرعه شهرستان بهبهان در استان خوزستان انجام شد. نیاز آبی بر اساس مدل فائو پنمن – مانتیث با استفاده از آمار روزانهی ایستـگاه هواشناسـی سینوپتیک بهبهان محاسبه شد. برای بررسی اثرات متغیر مستقل بر پارامتر وابسته بهرهوری فیزیکی و اقتصادی آب از تجزیه و تحلیل رگرسیون چند متغیره خطی استفاده گردید. میانگین بهرهوری آب آبیاری در 26 مزرعه از 351/0 تا 545/1 کیلوگرم بر مترمکعب، بهرهوری اقتصادی آب از 6940 الی 371960 ریال بر مترمکعب و حجم آب آبیاری 2160 لغایت 5601 مترمکعب در هکتار در نوسان بودند. حجم آب آبیاری با آمارهیt به میزان (193/11-) و ضریب بتایی معادل (056/1-) اثر منفی معنیدار در سطح 1 درصد بر بهرهوری فیزیکی آب آبیاری و اثر منفی معنیداری در سطح 5 درصد بر بهرهوری اقتصادی آب داشت. روش آبیاری مزارع انتخابی (سطحی یا بارانی) اثر معنی داری در سطح 5 درصد بر بهرهوری فیزیکی و اقتصادی آب آبیاری داشتند. همچنین نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد عملکرد همبستگی مثبت و معنیداری در سطح 1 درصد و به میزان 608/0 با بهرهوری فیزیکی داشت درحالی که عملکرد همبستگی معنی داری با بهرهوری اقتصادی نداشت. لذا میتوان نتیجهگیری نمود که عوامل مدیریتی از جمله اجرای سامانه آبیاری بارانی اثر مستقیم بر بهرهوری اقتصادی داشتند و بهتبع افزایش تعداد نوبتهای آبیاری در مزارع بزرگ دارای سامانه بارانی موجب گردید تا بهرهوری اقتصادی این مزارع افزایش معنی داری نشان دهند.