تحلیلی بر آینده سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی در چارچوب پایداری زیست‌محیطی مطالعه موردی: کلان‌شهر تهران

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران

3 گروه جغرافیا، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران

4 گروه جغرافیا، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران

doi
10.22034/jsc.2021.315992.1579
چکیده

همان‌طور که مطالعات پیشین نشان داده‌اند، علیرغم گستردگی و تنوع معیارهای تبیین‌کننده پایداری، عوامل موثر بر تحقق آن به‌طورکلی مغفول مانده و به‌ویژه در زمینه سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی و مطالعات آینده دارای خلاءهای نظری می‌باشد. لذا در مطالعه حاضر آینده سیستم حمل‌ونقل عمومی کلان‌شهر تهران به‌عنوان نمونه مطالعاتی برای سال 1410 تبیین و مدل‌سازی شد. داده‌های مورداستفاده شامل متغیرهای پویش محیطی و مصاحبه با خبرگان بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش تحلیل ساختاری بر پایه نرم‌افزار میک‌مک و روش تحلیل سناریو با نرم‌افزار سناریو ویزارد استفاده شد. نتایج نشان داد که سیستم حمل‌ونقل عمومی کلان‌شهر تهران یک سیستم بسیار آسیب‌پذیر و شکننده است و به دلیل برهمکنش بالای عوامل سیستم، با کوچک‌ترین تغییر در پیشران‌های کلیدی، سایر متغیرهای سیستم نیز دستخوش تغییراتی جدی می‌شوند و آن را هر چه بیشتر از مؤلفه‌های پایداری دور می‌نمایند. بر اساس شناسایی هشت پیشران کلیدی و سه عامل از پیش معیّن، درمجموع 11 سناریو شناسایی شد که شامل دو سناریوی غیرمحتمل، سه سناریوی ناسازگار، یک سناریو با احتمال وقوع ضعیف، دو سناریو با احتمال وقوع متوسط و سه سناریو با احتمال وقوع قوی است. درنهایت این نتیجه به دست آمد که تهران در 10 سال آینده با یک ساختار اجتماعی فردگراتر و سالخورده‌تر، ساختار زیست‌محیطی شکننده با آلایندگی بالا و احتمالاً ساختار اقتصادی بی‌ثبات مواجه خواهد بود. چنین شهری نیاز به‌نوعی از سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی دارد که ضمن برآورده ساختن مطالبات تمامی گروه‌ها و شهروندان، با هزینه‌ای کم و با ویژگی همه‌شمولی و فراگیر بودن قابل‌دسترس باشد