تدوین شاخصهای مؤثر شهر هوشمند در توسعه میان افزای منطقه 8 تبریز
نویسندگان
1 گروه مهندسی فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
4 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
doi
10.22034/jsc.2022.202613.1133چکیده
در سالهای اخیر گسترش بیرویه فضایی شهرها در کنار بیبرنامگی طرحهای توسعه بهخصوص در شهرهای بزرگ نظیر تبریز، باعث ایجاد بافتهای نوشهری و درنتیجه جابجایی ساکنان و کاربریها به مناطق جدید شده است. درنتیجه، بافتهای تاریخی و قدیمی این شهرها، کارکرد خود را تغییر داده و به مناطق فرسوده شهری و از دست دادن حیات شهری و رکود و فرسودگی گرایش پیداکردهاند. بدین منظور ابتدا بامطالعه اسناد فرادست، تمامی عوامل دخیل در توسعه هوشمند و میان افزای بافت فرسوده شهری موردمطالعه قرار گرفت و با استفاده از روش دلفی تعداد 53 متغیر در حوضه یادشده استخراج شد. برای تحلیل دادهها از روش تحلیل اثرات متقابل/ساختاری بهوسیله نرمافزار FL Micmac استفادهشده است. همچنین جهت تدوین سناریوها از نرمافزار سناریویزارد استفاده گردید. نتایج تحقیق، بیانگر ناپایداری سیستم در کلانشهر تبریز است که بر این اساس، پنج دسته عوامل تأثیرگذار، دووجهی، تأثیرپذیر، مستقل و ریسک قابلشناسایی هستند که پس از شناسایی 14 عامل کلیدی از طریق متغیرهای ریسک و تأثیرگذار، درنتیجه 8 مؤلفه کلیدی نهایی انتخاب شدند و این عوامل وارد نرمافزار سناریویزارد شدند و بر اساس نظرات کارشناسان دوباره وزن دهی و 6 سناریوی بسیار قوی از 260 سناریوی محتمل انتخاب شد که سناریوی اول بهصورت مطلوب، 4 سناریو خنثی و یک سناریوی بحرانی مطرح شدند. بر اساس نتایج بهدستآمده، گسترش دسترسی محلی از تقویت شبکههای فیزیکی و دیجیتالی در منطقه، ایجاد سازوکار جهت استفاده از پتانسیلهای عظیم موجود اقشار اجتماعی در بافت، هماهنگی بین بخشی بین دستگاههای مسئول در راستای توسعه پایدار، برنامهریزی جامع و اصولی جهت پیروی از اصول کاربری اراضی و رعایت سرانهها و ... بهعنوان بهینهترین و مطلوبترین سناریوی ممکن انتخاب شد.