بررسی انسانشناسی از دیدگاه نیچه و بازتاب آن از منظر اندیشه اسلامی.
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق علیهالسلام پردیس خواهران، تهران، ایران
doi
10.22061/orj.2024.2076چکیده
انسانشناسی نیچه بر مبانی اندیشههای مادی و تجربهانگارانه استوار است و بازتابهایی درخور توجهی دارد. تحقیق پیشرو با روش توصیفی- تحلیلی، در زمینه انسانشناسی از نظرگاه نیچه و واکاوری پیامدهای آن در آرای برخی از اندیشمندان اسلامی صورت گرفته است. برخی از یافتهها و نتایج پژوهش بدین شرح است: نیچه با نفی عقلگرایی انسان را تا مرز پوچانگاری سوق میدهد سپس برای نجات وی تلاش میکند تا این باور را در انسان نهادینه کند که قدرت در او اصالت دارد. در همین راستا ابرانسان در نگاه نیچه انسانی است که تمام قدرت خویش را در جهت تسلط هر چه بیشتر بر دیگران به منصه ظهور رسانیده باشد. درحالی که در نگاه اندیشمندان اسلامی انسان دارای دو بعد مادی و معنوی است و نفی عقلگرایی و مقابله با تفکرات الهی سبب بیاعتباری خردورزی است. آنها معتقدند که قدرت به نحو استقلالی برای خداوند تحقق دارد و اگر چه قدرت در برخی موارد برای انسان مطلوب است اما در صورتی که در راستای ظلم به دیگران باشد، قبیح است. به اعتقاد آنها منشأ پوچ انگاری از سوی نیچه نفی امور معنوی و انگاره خداپرستی است، چرا که قرب الهی به عنوان غایتی اساسی به زندگی انسان هویت میبخشد.