مدل‌سازی شکست سد، شبیه‌سازی جریان و پهنه‌بندی دشت سیلابی (مطالعه موردی: سد خاکی بفراجرد)

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری، گروه مهندسی عمران آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی عمران، پردیس خودگردان تبریز، دانشگاه تبریز

3 استاد، گروه مهندسی عمران آب، قطب علمی هیدرو انفورماتیک، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز

4 شرکت مهندسین مشاور فرازآب، دفتر برنامه‌ریزی و مدیریت طرح‌ها، تبریز

doi
10.22034/ws.2022.51810.2474
چکیده

در این تحقیق، شکست سد خاکی بفراجرد تحت سناریوی روگذری جریان، به عنوان مهمترین عامل ایجاد پدیده شکست سد، مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. برای انجام این منظور، جهت تعیین مشخصات شکست و هیدروگراف خروجی از مقطع شکسته­شده، از مدل BREACH استفاده گردید. در ادامه جهت روندیابی و شبیه‌سازی جریان حاصله در پایین‌دست، از مدل دوبعدی نرم­افزار HEC-RAS بهره گرفته شد و در نهایت جهت پهنه­بندی سیلاب از نرم­افزار ArcGIS استفاده گردید. نتایج حاصل از تحقیق حاضر، نشان داد که سد بفراجرد در مدت زمان 80 دقیقه پس از فرسایش وجه بالا­دست و با دبی حداکثر در حدود 4000 مترمکعب بر ثانیه به­طور کامل می­شکند. همچنین روستای خانقاه بفراجرد، منطقه گردشگری ازناو و شهر خلخال به ترتیب با درصدهای استغراق در حدود 35، 10 و 20 درصد تحت تاثیر سیلاب قرار می­گیرند. بعلاوه، زمان رسیدن پیشانی سیل به مناطق ذکرشده، به ترتیب حدود 10، 30 و 40 دقیقه می‌باشد، که فرصت بسیار اندکی برای اقدامات اضطراری مختلف وجود خواهد داشت.