خانواده ایرانی در سال ۱۴۰۴: از تجربه «جنگ علیه خانواده» تا بازتولید تاب‌آوری و امید

نویسندگان

1 گروه روان شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/jfr.2026.244164.2198
چکیده

سال ۱۴۰۴ برای جامعه ایرانی یکی از دشوارترین و سرنوشت‌سازترین دوره‌های معاصر بود که با بحران‌های هم‌زمانی چون دو جنگ تحمیلی (در آغاز و پایان سال)، خشکسالی، آلودگی هوا، فشارهای اقتصادی، تورم، بی‌اعتمادی اجتماعی، ناآرامی‌های سیاسی و تنهایی راهبردی ایران در عرصه بین‌المللی همراه شد. با این حال، جامعه ایران تاب‌آوری، همبستگی و مقاومتی افتخارآفرین را نیز به نمایش گذاشت. از منظر خانواده، این بحران‌ها مستقیماً به درون خانه‌ها نفوذ کردند و خانواده نه تنها آسیب‌دید، بلکه به مهم‌ترین بستر آرام‌سازی، ترمیم روانی و بازتولید امید تبدیل شد. دو جنگ اخیر به‌ویژه ماهیتی «جنگ علیه خانواده» داشتند: جنگ اول با ترور دانشمندان و فرماندهان همراه با خانواده‌هایشان، و جنگ دوم با قتل‌عام ۱۶۸ کودک در میناب و ترورهای خانوادگی و محله‌محور. این روند نگران‌کننده، در سکوت جهانی، می‌تواند به الگویی جدید در منازعات بین‌المللی بدل شود. بر این اساس، مطالعه علمی و میان‌رشته‌ای پیامدهای این بحران‌ها بر نهاد خانواده ـ از جمله ترومای کودکان، تغییر الگوهای فرزندپروری، تاب‌آوری و نقش نهادهای بین‌المللی ـ ضرورتی فوری است. فصلنامه «خانواده‌پژوهی» از همه پژوهشگران حوزه‌های مرتبط دعوت می‌کند مقالات خود را با محوریت خانواده، بحران، مقاومت و تاب‌آوری برای انتشار در اولویت ویژه ارسال کنند.