پایش روند تغییرات برخی پارامترهای کیفی منابع آب زیرزمینی دشت جیرفت

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/ws.2021.46967.2424
چکیده

در مطالعات منابع آب، بررسی کیفی آب از اهمیتی خاص برخوردار است. لذا بررسی و شناخت ترکیبات شیمیایی موجود در آب­های زیرزمینی حائز اهمیت می­باشد. با توجه به اینکه در منطقه مورد مطالعه، تقریباً تمام آب مورد مصرف کشاورزی و شرب از آب­های زیرزمینی تأمین می­گردد، لذا به بررسی آب چاه‌ها توجه شده است. هدف از انجام این تحقیق بررسی تغییرات پارامترهای هدایت الکتریکی، اسیدیته و کل جامدات محلول آب زیرزمینی دشت جیرفت می­باشد. در این پژوهش، خصوصیات شیمیایی آب‌ زیرزمینی دشت جیرفت در جنوب استان کرمان با توجه به مناسب بودن آب برای مصرف کشاورزی از داده­های 30 نمونه از چاه‌های منطقه در سال 1390 و داده‌های 30 نمونه از چاه‌های منطقه در سال 1397 استفاده گردید. پارامترهای هدایت الکتریکی (EC)، کل جامدات محلول (TDS) و اسیدیته (pH) مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای درک توزیع مکانی مناطق مناسب و نامناسب، از نرم‌افزار ArcGIS 10.5 استفاده و لایه‌های اطلاعاتی تهیه گردید. نتایج حاصل از نمودار ویلکاکس نشان می‌دهد که اکثر نمونه‌ها در کلاس C2-S1 قرار می‌گیرند که خط شوری پایین را نشان می‌دهند و قابل استفاده برای کشاورزی می‌باشند و تعداد محدودی از نمونه‌ها در کلاس C3-S1، C3-S2 و C4-S2 قرار می‌گیرند که خط شوری بالا دارند و قابل استفاده برای کشاورزی گیاهان غیرحساس به شوری می‌باشند. لازم به ذکر است که هیچ‌کدام از نمونه‌ها، حد آلودگی شوری پایین (C1-S1) ندارند. در نتیجه با توجه به اینکه بیش‌تر نمونه‌های منطقه مورد مطالعه در محدوده C2-S1 قرار دارند، بنابراین برای کشاورزی مناسب می‌باشند. با توجه به دیاگرام ویلکاکس، کیفیت آب کشاورزی نمونه‌های آب زیرزمینی دشت جیرفت در رده‌ی خوب و اکثرا متوسط قرار دارند. همچنین با توجه به نقشه پهنه‌بندی توزیع مقادیر پارامترهای کیفی آب‌های زیرزمینی، دشت دارای کیفیتی مناسب برای کشاورزی است و تنها در قسمت حاشیه جنوب‌غربی و برخی نقاط دشت جیرفت به­صورت موضعی کیفیت آب‌های زیرزمینی کم­تر از بقیه نقاط می‌باشد و در حد متوسط تا نامناسب قرار دارد، لیکن اکثر نواحی دشت دارای کیفیتی خوب و مناسب از نظر کشاورزی می­باشند.