بررسی ظرفیت برداشت شن ماسه و تأثیر آن بر تغییرات مورفولوژی رودخانه (مطالعه موردی رودخانه شراء)
نویسندگان
1 استادیار بخش مهندسی رودخانه، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
2 استادیار بخش حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
doi
10.22034/ws.2021.47500.2430چکیده
یکی از مهمترین عوامل به هم خوردن تعادل هیدرولیکی رودخانه برداشت بیرویه رسوبات از بستر رودخانه میباشد. در این تحقیق بخشی از رودخانه شراء واقع درشهرستان خنداب که تحتبرداشت بیرویه شن و ماسه است مورد بررسی قرار گرفت. در پژوهش حاضر از مـدلHEC-RAS 5.3 ، بهمنظور شبیهسازی جریان رسوبات استفاده شده است. به منظور تحلیل هیدرولیکی جریان تعداد 200 مقطع در طول 5/3 کیلومتر رودخانه تهیه شد. برای ایستگاه هیدرومتری جوشیروان، دبی با دوره بازگشت2، 5، 25، 50 ، 100 ساله محاسبه و برای شبیهسازی هیدرولیکی رودخانه مورد استفاده قرار گرفت. در تحقیق حاضر با بررسی پارامترها قبل و بعد از برداشت مصالح و بررسیهای میدانی در بازههایی که این عملیات اجراشده است، تغییرات ایجادشده در هندسه و مورفولوژی رودخانه مقایسه شد. نتایج حاصل از شبیهسازی نشان داد میزان فرسایش و رسوبگذاری در 5/1کیلومتر اول و 1 کیلومتر آخر تقریباً در حالت رسوبگذاری کم شد و مصالح در این منطقه خیلی قابل برداشت نیست. بهترین منطقه برای برداشت مصالح در این بازه از کیلومتر 5/1 تا 5/2 تقریباً وسط بازه میباشد. که به دلیل شیب و شکل مقطع سرعت جریان کاهش پیدا کرده است و رسوبگذاری با عمق متوسط 2/1 متر صورت گرفته است. محاسبات نشان داد میزان رسوب قابل برداشت در این بازه از رودخانه تقریباً 200 تن در سال است.