جنگلهای جلگهای شمال ایران و بازرگانان فرانسوی در اوایل قرن بیستم
نویسندگان
1 استاد گروه مسائل اقتصادی- اجتماعی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
2 استاد بازنشسته دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران
3 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
4 کارشناس ارشد جنگلداری، دانشکدة منابعطبیعی دانشگاه تهران
5 استاد بازنشستۀ گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
6 دانشیار گروه تاریخ، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی
doi
چکیده
ایران در اوایل سدۀ بیستم مانند بسیاری از کشورهای دیگر، با دستاندازی سرمایهداری نوپای غربی برای تأمین مواد خام مورد نیاز کارخانههای خود مواجه شد. در کنار سرمایهداران انگلیسی و روس که در رأس چپاولگران منابع و مواد خام ایران قرار داشتند، بازرگانان فرانسوی نیز حاضر بودند. در این میان، جنگلها نیز بهعنوان منبع مهم تولید چوب، مورد دستبرد تجار خارجی بهخصوص روس و فرانسوی قرار گرفتند. در این مقاله سعی بر آن است که شکل و محتوای اجارهنامههایی که با تجار فرانسوی برای تخلیة جنگلهای ایران از گونة بلندمازو بهمنظور تهیۀ تخته بشکه منعقد شدند، در چارچوب یک قرارداد در بستر تاریخی- سیاسی اوایل سدۀ بیستم میلادی نگریسته شود. برای این کار، از منابع دست اول تاریخی و اسناد خطی استفاده شده است. نتایج این بررسی نشان داد که بازرگانان فرانسوی هر متر مکعب چوب سرپای بلوط در ایران را در حدود 180 بار ارزانتر از هر متر مکعب چوب سرپای بلوط در فرانسه خریداری میکردند. بهعلاوه، ناآگاهی مالکان ایرانی از ارزش واقعی جنگلهای تحت تملکشان و ضعف دولت مرکزی ایران در پشتیبانی از مردم کشور، به حداکثر سوء استفادة بازرگانان فرانسوی منجر شد. در این میان دولت ایران توانایی هیچگونه حمایتی از مالکان ایرانی را نداشت.
