بررسی رابطه شاخص های NINO4 و NAO با خشکسالی هواشناسی در ایستگاه های سینوپتیک نواحی شمالی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

2 استاد گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان

3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان

doi
10.22034/ws.2021.48311.2441
چکیده

خشکسالی مخاطره اقلیمی است که در پهنه وسیعی از کشور ایران خود را بـه اشکال متفاوتی نشان می‌دهد. پیوند از دور نیز شاخه‌ای جدید از اقلیم شناسی سینوپتیک است که به شناخت روابط بین عناصر اقلیمی، دورتر از رخدادهای اصلی می‌پردازد. هدف از این مطالعه، بررسی تاثیر شاخص های NINO4 و NAO بر خشکسالی هواشناسی در ایستگاه های سینوپتیک نواحی شمالی ایران است. برای این منظور، ابتدا شاخص بارش استاندارد شده (SPI) محاسبه گردید. سپس با استفاده از نرم افزارهای آماری MINITAB16 و SPSS16، رابطه هم‌زمان و غیرهم‌زمان بین شاخص‌ها با استفاده از آزمون هم‌بستگی اسپیرمن و تابع هم‌بستگی عرضی تعیین و در گام بعدی مدل‌های رگرسیون با در نظر گرفتن حالت هم‌زمان و غیرهم‌زمان محاسبه شد. نتایج نشان داد که بین NAO با SPI در ایستگاه‌های اردبیل و بابلسر در ماه‌های ژانویه (دی)، آوریل (فروردین)، آگوست (مرداد) و دسامبر (آذر) و شاخص NINO4 با SPI در ایستگاه اردبیل در تمام ماه‌های سال به جز اکتبر (مهر) و دسامبر (آذر) رابطه معناداری وجود دارد. هم‌چنین در سری‌های مختلف زمانیSPI ، شاخص NINO4 دارای بالاترین و شاخصNAO دارای پایین‌ترین هم‌بستگی با خشکسالی در مناطق مورد مطالعه بودند. در انتها نیز با محاسبه آماره‌های خطا بهترین مدل در ایستگاه گرگان مشاهده شد.