بررسی تأثیر ویژگیهای خاک بر عملکرد و اصلاح جدول نیازهای رویشی ذرت
نویسندگان
1 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
3 مؤسسه تحقیقات خاک و آب
4 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
5 استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زرقان، ایران
6 استادیار بخش خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی خوزستان
7 کارشناس پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قزوین، ایران
doi
10.22034/ws.2021.46940.2422چکیده
ذرت از اهمیت ویژهای در میان غلات جهان برخوردار است چرا که افزونبر مصرف خوراکی، کاربردهای صنعتی فراوانی نیز دارد. هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر ویژگیهای خاک بر عملکرد ذرت دانهای و درجهبندی آنها برای اصلاح جدول نیازهای رویشی این گیاه در مطالعات ارزیابی تناسب اراضی بود. بدینمنظور، 101 مزرعه ذرت در استانهای خوزستان، کرمان، فارس و قزوین انتخاب شد. در هر مزرعه، یک خاکرخ مطالعه و پرسشنامه کاربری اراضی تکمیل گردید. پس از تجزیههای فیزیکی و شیمیایی لازم، رگرسیون چندمتغیره به روش پسرونده میان عملکرد (متغیر وابسته) و ویژگیهای مختلف خاک (متغیرهای مستقل)، بررسی شد. سپس به منظور اصلاح جدول نیازهای رویشی خاک برای ذرت، روابط رگرسیون ساده بین ویژگیهای موثر خاک و عملکرد، بررسی و برای کلاسهای مختلف تناسب سرزمین، درجهبندی شد. راستیآزمایی جدول پیشنهادی با استفاده از دادههای 14 مزرعه ذرت (حدود 14% از دادهها) انجام شد. نتایج نشان داد که دامنه تغییرات عملکرد، آهک، شن، رس، سیلت، درصد سدیم تبادلی و شوری خاک زیاد است، لیکن درصد کربنآلی، واکنش خاک و درصد سنگریزه، در دامنهی اندکی پراکنش دارند. در رگرسیون چندمتغیره نیز بهترتیب متغیرهای شوری، درصد سدیم قابل تبادل، درصد شن، کربن آلی، واکنش خاک، آهک و گچ در رابطه وارد شدند. ضریب تبیین رابطه پیشنهادی، حدود 83/0 بدست آمد. همچنین مقدار ضریب تبیین بین عملکرد و شاخص خاک برای دادههای راستیآزمایی، حدود 86/0 بدست آمد که نشاندهنده قابل اعتماد بودن جدول پیشنهاد شده در این پژوهش است.
