مطالعه اثر دگرآسیبی گیاه ارمک کبیر (Ephedra major Host) بر مؤلفههای جوانهزنی و رشدی گندم (Triticum aestivum L.)، یولاف وحشی (Avena fatua L.) و خردل وحشی (Sinapis arvensis L.)
نویسندگان
1 استاد، عضو هیئت علمی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد اگرواکولوژی، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.
3 دستیار پژوهشی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
doi
10.22092/ijsst.2024.365149.1517چکیده
بهمنظور بررسی تأثیر عصاره اندامهای هوایی گیاه دارویی ارمک کبیر (Ephedra major) بر مؤلفههای جوانهزنی و رشد گندم، یولاف وحشی و خردل وحشی در دو محیط (آزمایشگاه و گلخانه)، دو آزمایش بهصورت فاکتوریل بهترتیب در قالب طرح کاملاً تصادفی و بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1402 اجرا گردید. فاکتورهای آزمایش شامل: تیمار گونه گیاهی در سه سطح (گندم، یولاف و خردل وحشی) و عصاره آبی گیاه ارمک کبیر در سه سطح (صفر (شاهد)، 10 و 20 درصد اندام هوایی (شامل ساقه و برگ ) بود. نتایج نشان داد با افزایش غلظت عصاره آبی؛ صفات جوانهزنی، رشدی و همچنین محتوای کلروفیل کل هر سه گیاه مذکور بهطور معنیداری کاهش یافت. تیمار20 درصد عصاره اندام هوایی؛ درصد و سرعت جوانهزنی در گندم، یولاف و خردل وحشی را بهترتیب8/51 و 8/42، 2/53 و 5/61، 80 و 3/50 درصد، نسبت به شاهد کاهش داد. بیشترین بازدارندگی وزن خشک اندام هوایی در گیاه گندم (52 درصد)، یولاف (3/68 درصد) و خردل وحشی (5/83 درصد) نسبت به شاهد، مربوط به عصاره 20 درصد اندام هوایی بود. همچنین، نتایج نشان داد با افزایش غلظت عصاره ارمک کبیر، غلظت کلروفیل در هر سه گیاه مورد آزمایش بهطور معنیداری کاهش یافت. البته حساسیت یولاف نسبت به گندم و خردل بیشتر بود، بهطوری که در غلظت 20 درصد عصاره آبی، غلظت کلرفیل در یولاف 53 درصد نسبت به شاهد کاهش داشت. در اکثر صفات بررسی شده، علفهای هرز خردل و یولاف حساسیت بیشتری به اثرات دگرآسیبی عصاره آبی ارمک کبیر نسبت به گیاه زراعی گندم داشتند.
