مدلسازی ساختاری-تفسیری ویژگی‌های شیوة جنگ جمهوری اسلامی ایران در دوران دفاع مقدس

نویسندگان
doi
چکیده

چکیده دوران دفاع مقدس از جمله مقاطع بی‌مانند تاریخ ایران‌زمین است؛ برهه‌ای که تداعی‌کننده اقتدار و افتخار ناشی از بازپس‌گیری مناطق اشغالی و کسب پیروزی‌های نظامی شگفت‌انگیز است. تبیین شیوه جنگ ج.ا. ایران در دوران دفاع مقدس، هدف این تحقیق است که نویسندگان در راستای آن، این پرسش را مطرح نمودند که شیوه جنگ ج.ا. ایران در دفاع مقدس همچون یک عامل مهم کسب این پیروزی‌ها، چگونه قابل تبیین است؟ پس از طرح مباحث نظری، مهم‌ترین ویژگی‌های شیوه جنگ جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی از منابع مکتوب موجود (بیشتر از دیدگاه‌ها و گفته‌های فرماندهان جنگ) استخراج گردید. در ادامه به‌منظور اعتبارسنجی یافته‌ها، با بهره‌گیری از دیدگاه‌های خبرگان در چارچوب تکمیل پرسشنامه محقق‌ساخته و توزیع آن بین 15 نفر از خبرگان، ابتدا ویژگی‌های شناسایی‌شده مورد تأیید قرار گرفت و در ادامه با استفاده از روش مدلسازی ساختاری-تفسیری، نویسندگان در پی شناخت ویژگی‌های شیوه جنگ جمهوری اسلامی ایران در دوران دفاع مقدس و نسبت هر یک از ویژگی‌ها با یکدیگر برآمدند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد ویژگی‌های یادشده را می‌‌توان در سه سطح زیربنا، میانی و روبنا (حسب میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری) تقسیم‌بندی کرد. اصلی‌ترین رکن موفقیت شیوة جنگ ایران، در گرو آن است که آن شیوه از سوی دشمن «ناشناخته» باشد. بومی بودن و ایمان‏محور بودن از مهم‏ترین ویژگی‏های شیوه جنگ جمهوری اسلامی ایران در طول دوران دفاع مقدس است.