بررسی گفتمان وحدت در منظومۀ سفر بیداران صفارزاده با رویکرد تحلیل گفتان لاکلاو و وموفه

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.

doi
10.22077/jcrl.2022.4259.1006
چکیده

منظومۀ سفر بیداران از طاهره صفارزاده، در زمان اوج مبارزات انقلابی مردم در روزهای نزدیک به پیروزی انقلاب سروده شده است. در این برهۀ زمانی پرداختن به مفهوم وحدت، بیانگر نقش وحدت در پیروزی انقلاب است. در این جستار به شیوۀ توصیفی، تحلیلی و استنادی به مهم‌ترین شاخصه‌های گفتمان وحدت در منظومۀ یادشده پرداخته می‌شود؛ ازاین‌رو، شاعر می‌کوشد گفتمان وحدت را در شعر خویش مطرح کند. این گفتمان هم متأثر از هژمونی قدرت مردمی است که برای انقلاب قیام کرده‌اند و هم نشانگر تأثیر شعر بر این حرکت مبارزاتی به‌عنوان یک رسانۀ بسیار مؤثر. صفارزاده شاعری با نگرش و ایدئولوژی قرآنی و مذهبی است و مفهوم وحدت در این منظومه بیشتر از جنس وحدت ایدئولوژیک و اسلامی است نه از نوع ناسیونالیستی و ملی میهنی. وطن در شعر وی، مفهوم اسلامی دارد؛ درواقع شاعر به دنبال وحدتی در سطح امت اسلام است. صفارزاده با بهره‌گیری از اندیشه‌های قرآنی خویش به زیبایی سیر وحدت وجود و وحدت جهان اسلام را درهم­تنیده است. وحدتی که هم در ساختار و بافت متنی شعر نمود دارد و هم در محتوا و درون­مایه شعر جاری است. بسامد واژگانی که نشان از کثرت در عین وحدت هستند و کارکردهایی که از تلمیحات قرآنی و دینی برای تبیین وحدت استفاده­شده، قابل توجه است.