تأثیر تغییر کاربری اکوسیستم‌های جنگلی بر شاخص‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک

نویسندگان

1 دانشگاه ارومیه-دانشکده کشاورزی گروه علوم خاک

2 دانشگاه ارومیه-گروه علوم خاک

3 دانشگاه ارومیه

4 دانشگاه ارومیه-گروه علوم خاک

5 دانشگاه ارومیه-دانشکده منابع طبیعی-گروه جنگلداری

doi
چکیده

در این پژوهش اثر تغییر کاربری اراضی جنگلی به مرتع و زمین‌های زراعی بر برخی شاخص‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی منطقه پردانان پیرانشهر بررسی شد. ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی نمونه‌های خاک شامل بافت، pH، هدایت الکتریکی، کربنات کلسیم معادل، مقدار قابل‌ جذب برخی عناصر (پتاسیم، فسفر، سدیم، کلسیم و منیزیم) اندازه‌گیری شد. برخی ویژگی‌های میکروبی (کربن زی‌تودۀ میکروبی، قابلیت دسترسی کربن، تنفس پایه، تنفس برانگیخته، ضریب متابولیکی و نسبت کربن میکروبی به کربن آلی) نیز در نمونه‌ها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که درصد رس در خاک‌های کاربری زراعی 27 درصد  بیشتر از خاک‌های کاربری جنگل بود، درحالی‌که درصد شن در خاک‌های زراعی 30 درصد نسبت به کاربری جنگلی کاهش نشان داد. مقدار کلسیم قابل جذب در کاربری زراعی 23 درصد نسبت به کاربری جنگلی افزایش نشان داد. تغییر کاربری جنگل به زراعت و باغ سبب کاهش 18 تا 38 درصد تنفس پایه شد. تنفس برانگیخته خاک‌های کاربری جنگلی 72/1 برابر  نسبت به کاربری زراعی و باغی افزایش معنی‌دار داشت. بنابراین می‌توان نتیجه‌گیری کرد که تغییر کاربری جنگل‌ها به اراضی زراعی و اجرای عملیات خاک‌ورزی در درازمدت موجب کاهش کیفیت خاک می‌شود.