ارزیابی آسیب‌پذیری کالبدی شهر بجنورد در مقابل زلزله با رویکرد توسعه پایدار شهری

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

doi
10.22034/jsc.2020.249936.1318
چکیده

اثرات و آسیب‌پذیری ناشی از مخاطرات طبیعی در جهان در حال افزایش است و ابعاد این اثرات در زمینه­های فیزیکی، توسعه اقتصادی اجتماعی، از دست دادن جان و مال، منابع و تخریب همه‌جانبه، شدید و گسترده است. تلاش برای کاهش آسیب‌پذیری نشان می­دهد که باید راهبردی ارزشمند برای کاهش اثرات مخرب ناشی از بحران در دستور کار سیاست­های اجتماعی روز قرار گیرد. با وقوع زلزله‌های مخرب در جامعه حوادثی ازاین‌دست اتفاق می‌افتد: فروریختن ساختمان‌ها، زخمی یا کشته شدن مردم، آسیب دیدن زیرساخت‌ها و متوقف شدن اقتصاد، بنابراین برنامه­ریزی کاهش مخاطرات و بهسازی برای تاب‌آوری جوامع در مقابل مخاطرات بسیار ضروری است. ازاین‌رو این مقاله به بررسی کاهش آسیب‌پذیری و ساماندهی کالبدی – فضایی شهر بجنورد در مقابل زلزله از طریق برنامه‌ریزی کاربری زمین شهری با رویکرد توسعه پایدار شهری می‌پردازد. روس تحقیق در پژوهش حاضر توصیفی – تحلیلی بوده که در ابتدا با جمع‌آوری اطلاعات و داده‌های لازم اقدام به تشکیل بانک اطلاعاتی در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی گردید ، سپس با استخراج و ترکیب نقشه‌های جدید، تحلیل نهائی انجام‌شده است. برای مشخص کردن میزان آسیب‌پذیری شهر بجنورد، به شاخص مراکز خطرزا، دانه‌بندی قطعات، تراکم ساختمانی، تراکم جمعیتی، کیفیت ابنیه، دسترسی به مراکز امدادی و زمین و اراضی عمومی و باز  انتخاب‌شده و قطعه‌های ساختمانی آسیب‌پذیر در مقابل زلزله مشخص‌شده است. با توجه به نقشه آسیب‌پذیری شهر نتایج نشان می‌دهد  محدوده‌هایی که خیابان­های آن عرض کافی داشته و ازنظر دسترسی به مراکز امدادی در وضعیت بهتری قرار داشته و تراکم جمعیتی و ساختمانی و .. در آن‌ها پایین است، ازنظر آسیب‌پذیری در وضعیت بهتری قرار دارند. به‌عبارت‌دیگر این محدوده‌ها با توجه به تقسیم‌بندی نقشه آسیب‌پذیری به 5 قسمت، آسیب­پذیری نسبتاً پایین، پایین، متوسط، بالا و آسیب­پذیری بسیار بالاگرفته‌اند.