تحلیل و پهنهبندی خشکسالی اقلیمی و تاثیر SOI و NAO بر حوضههای ششگانه آبخیز ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، ایران
2 دانشجوی دکتری بیابان زدایی گروه منابع طبیعی، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه هرمزگان
doi
10.22034/ws.2021.44983.2407چکیده
روشهای مختلفی برای درونیابی داده مکانی وجود دارد و هر گونه کاستی در انتخاب روش مناسب توزیع مکانی عوامل اقلیمی و بیتوجهی به دقت روشهای درونیابی میتواند موجب بروز خطا در برآوردهای طراحی گردد. در این پژوهش از دادههای ماهانه بارندگی 79 ایستگاه سینوپتیک با حداقل 30 سال طول دوره آماری از 1988 تا سال 2017 استفاده گردید. پس از بررسی رژیم بارش در حوزههای آبخیز ششگانه ایران، مقدار SPI در بازههای 3، 5 و 8 ماهه از دادههای بارندگی ماهانه در هر سال استخراج و برای هر ایستگاه محاسبه و برای هریک از پدیدهها ( SOIو NAO) موردبررسی قرار گرفت و در سه گام زمانی ده ساله، سالهایی با خشکسالیهای بسیار شدید در حوضه مشخص گردید. در تعیین توزیع بارندگی در پریودهای زمانی 10 ساله در نقاط فاقد آمار از شاخصهای میانگین قدر مطلق خطای نسبی (MARE)، میانگین خطای اریبی انحراف (MBE)، درصد میانگین خطای مطلق (MAPE) و ریشه دوم میانگین مربع خطا (RMSE) استفاده گردید. در مجموع با استفاده از خطاهای فوق در دوره سه ماهه، پنج ماهه و 8 ماهه در بین روشهای درونیابی قطعی، روش توابع پایهای شعاعی (RBF) و درونیابی چندجملهای محلی (LPI) نسبت به دو روش دیگر (IDW,GPI)، (نتایج دوره 3 و 5 ماهه بالای 62 درصد بوده و 8 ماهه بالای 72 درصد) نتایج بهتری ارائه کرده است. در مورد روشهای کریجینگ، روش کریجینگ ساده (درجه دوم منطقی) در درونیابی متغیرهای بارش میانگین، بارش با دوره 3 و 5 ماهه، روش کریجینگ ساده (نمایی) در درونیابی متغیرهای بارش میانگین بارش با دوره 8 ماهه بهترین روش زمینآمار بوده است.