فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حس تعلق به مکان به‌عنوان عامل ارتقاء دهنده تعامل و ارتباط میان فرد با محیط، رفاه ذهنی فرد، سطح امنیت و مشارکت شهروندان و در مؤثر در فرایند بازآفرینی شهری و کاهش استرس و افسردگی یکی از عناصر کلیدی توسعه پایدار محلی در فضاهای شهری است که در دهه‌های اخیر تاکنون، موردتوجه سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان توسعه قرارگرفته است. در اکثر فضاهای شهری کنونی ایران، تقابل شدیدی میان بافت‌های تاریخی و جدید شکل‌گرفته است که در صورت برنامه‌ریزی یکپارچه و منسجم، می‌توان از تقابل موجود به‌عنوان فرصتی برای تعامل و هم‌افزایی در راستای توسعه کالبدی ـ فضایی و اجتماعی ـ اقتصادی دو بافت مذکور بهره برد. هدف پژوهش کاربردی حاضر که با روش کمی انجام‌گرفته است، بررسی تطبیقی حس تعلق به مکان در بافت تاریخی و جدید شهرهای بندری ایران است که به‌صورت مطالعه موردی، در بندرلنگه انجام‌گرفته است. جامعه آماری پژوهش را سرپرستان خانوار ساکن در بافت تاریخی و جدید شهر بندرلنگه تشکیل می‌دهد که از میان آن‌ها 399 نفر (190 نفر در بافت تاریخی و 209 نفر در بافت جدید) به‌عنوان نمونه آماری در نظر گرفته‌شده‌اند. نتایج پژوهش نشان داد میانگین محاسبه‌شده برای حس تعلق به مکان در بافت تاریخی با مقدار 022/4 به‌صورت معناداری بیشتر از حد متوسط (عدد 3 به‌عنوان مبنای آزمون) بوده است و میانگین محاسبه‌شده حس تعلق مکانی برای بافت جدید با مقدار 68/2، در سطح پایین‌تر از متوسط قرار داشته است. نتایج نشان داد در بافت تاریخی بیشترین و کمترین میانگین حس تعلق به مکان به مؤلفه‌های عناصر طبیعی و آسایش محیطی و مبلمان و تجهیزات به ترتیب با میانگین 42/4 و 47/3 اختصاص‌یافته است و در بافت جدید مؤلفه‌های مبلمان و تجهیزات و عناصر طبیعی و آسایش محیطی به ترتیب با میانگین 13/4 و 12/ 2 دارای بیشترین و کمترین میانگین بوده‌اند. نتایج آزمون لون با سطح معناداری کوچک‌تر از 05/0، نشان‌دهنده عدم برابری واریانس حس تعلق به مکان در بافت تاریخی وجدید بود و نتایج آزمون t مستقل با مقدار 95/24 نشان داد در سطح اطمینان 95 درصد، حس تعلق به مکان در بافت تاریخی شهر بندرلنگه نسبت به بافت جدید آن در سطح بالاتری قرار دارد. بنابراین در راستای تقویت حس تعلق به مکان در بافت‌های جدید شهری، باید ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های حس تعلق به مکان در بافت تاریخی را به‌عنوان الگوهای معماری بومی ـ سنتی، موردتوجه ویژه قرارداد.