جداسازی باکتریهای تجزیه‌کننده نفت از خاک‌های آلوده نفتی پالایشگاه و پتروشیمی تبریز و شناسایی باکتریهای کارآمد

نویسندگان

1 دانشیار بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

2 دانش آموخته دکتری بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

3 استادیار شیمی کاربردی، دانشکده شیمی دانشگاه تبریز

doi
10.22034/ws.2021.45023.2408
چکیده

هیدروکربن­های نفتی از عمده­ترین آلاینده­های آلی در اکوسیستم­های خاکی در سراسر دنیا محسوب می‌شوند. استفاده از ریزجانداران برای حذف یا کاهش آلودگی نفتی، یکی از راه­های ارزان و دوستدار محیط زیست است، که جداسازی و ارزیابی کارایی باکتریها تجزیه‌کننده نفت، نخستین گام در استفاده از این روش می‌باشد. بر این اساس در این مقاله به نحوه جداسازی و ارزیابی کارایی باکتریهای نفت‌خوار پرداخته شده است. با بهره‌گیری از محیط‌های حداقل عاری از کربن (MSM) و غنی شده با نفت خام، 60 جدایه باکتری از مکان‌های آلوده پالایشگاه و پتروشیمی تبریز جداسازی شد. از این میان، کارایی 20 جدایه با استفاده از روش‌های مختلف کمی و کیفی (همانند OD و تولید بیوماس میکروبی، درصد تجزیه نفتی و تولید بیوسورفکتانت) بررسی شد. کاراترین جدایه­ها که هم دارای OD، بیومس و درصد تجزیه نفتی بالایی بودند و هم به تست‌های تولید بیوسورفکتانت پاسخ مثبت دادند شامل 10 جدایه COD2-1، COD1-5، COD4-3، COD4-2، COD9-3، COD6-3، COD7-1، COD3-1، COD1-1 و COD8-1 بودند. 10 جدایه دیگر شامل COD1-4، COD5-6، COD4-5، COD7-3، COD4-6، COD6-1، COD6-4، COD2-3، COD8-2 و COD3-3 علی‌رغم داشتن OD، بیومس و درصد تجزیه نفتی بالا توانایی تولید بیوسورفکتانت نداشتند. نتایج شناسایی مولکولی باکتری‌ها کارآمد نشان داد که این جدایه‌ها متعلق به جنس‌ها و گونه‌های Stenotrophomonas sp.،sp.  Achromobacter، Psedochrobactrum sp.، Arthrobacter sp.، Shewanella sp.، Alcaligenes sp.، sp. Pseudomonas و Acinetobacter baumannii هستند و از بین این جدایه­ها جنس‌های Stenotrophomonas sp.،Psedochrobactrum sp.، Arthrobacter sp. و Shewanella sp. با در نظر گرفتن شاخص‌های کیفی و کمی مورد مطالعه، برای آزمایشات زیست پالایی در خاکهای آلوده به نفت معرفی می‌شوند.