ارزیابی زیستپذیری شهری در شهرهای نفتی ایران مطالعه موردی: بندر ماهشهر
نویسندگان
1 استاد جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/jsc.2021.250463.1322چکیده
شهر نفتی ماهشهر همچون سایر همتایان خود با نابرابری فضایی در برخورداری از امکانات، خدمات و کیفیت مطلوب شهری مواجه است. در حقیقت نقش نفتی و صنعتی این شهر بر اکولوژی اجتماعی دوگانه شهری، ساختاریابی، سلسلهمراتب شغلی-طبقاتی، و طراحی و توسعه فیزیکی شهری مؤثر بوده است. در این راستا، ارزیابی شاخصهای زیستپذیری در سطح محلات بندر ماهشهر بهعنوان یکی از مهمترین بندرها نفتی ایران، میتواند بیانگر تأثیرگذاری نقش و کارکرد شهر در ایجاد فضاهای نابرابر بوده و راهبردهایی جهت افزایش شاخصهای زیستپذیری و کیفیت زندگی شهروندان را به همراه داشته باشد. هدف این مطالعه ارزیابی زیستپذیری شهری در 32 محله مسکونی بندر ماهشهر است. در گام بعد، تحلیل اثرات شاخصهای زیستپذیری در تعیین میزان کیفیت زندگی شهری موردنظر است. برای این منظور از ابزار پرسشنامه به همراه اطلاعات جمعیتی سازمان آمار استفادهشده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجامشده است. برای سنجش تفاوت حق به شهر در محلهها و سطحبندی محلات، نواحی، و مناطق از آزمونهای آنالیز واریانس، تحلیل رگرسیون و تحلیل مکانی استفادهشده است. یافتهها نشان داده است که محلههای موردمطالعه با نابرابری فضایی دوگانهای در رضایت شهروندان در ابعاد مختلف زیستپذیری و متعاقباکیفیت زندگی مواجه بوده است. مطابق نتایج آنالیز واریانس میانگین زیستپذیری در محلات شهر ماهشهر در سطح معناداری 95/0 درصد یکسان نبوده و محلات مختلف از میزان متفاوت زیستپذیری برخوردارند. مناطق زیستپذیرتر عمدتاً بر ماهشهر جدید و محلات کمتر زیستپذیر بر ماهشهر قدیم و حومههای مهاجرپذیر کارگری منطبقاند. همچنین مطابق نتایج تحلیل رگرسیون زیستپذیری و ابعاد دوازدهگانهی در سطح معناداری 95 درصد بر کیفیت زندگی در شهر ماهشهر مؤثر است. بهنحویکه طی سهگام، ابعاد زیستپذیری (زیرساختهای اوقات فراغت و تفریحی، اشتغال و اقتصاد، امنیت، امکانات و خدمات، محیطزیست+ویژگیهای مسکن، امکانات حملونقل، سلامت و بهداشت+ویژگیهای خانوار، حکمروایی و ویژگیهای مدنی، تأسیسات و تجهیزات) قادر به پیشبینی کارایی کیفیت زندگی شهروندان بوده اند.