شبیه‌سازی رواناب در حوضه آبخیز مهاباد با استفاده از مدلSWAT

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

2 دانشیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی تبریز

3 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

4 استاد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

doi
10.22034/ws.2021.39181.2346
چکیده

اندازه‌گیری شدت رواناب، به دلیل محدودیت‌های مالی و زمانی و شرایط سخت فیزیکی، همواره دشوار بوده است. برای مقابله با این مشکلات استفاده از مدل‌های هیدرولوژیکی بسیار رایج می‌باشد، که امروزه بسیار توسعه یافته‌اند. شبیه‌سازی بهتر فرآیندهای هیدرولوژیکی مستلزم این است که داده‌های ورودی مدل‌های هیدرولوژیکی بتوانند به‌خوبی شرایط واقعی حوضه آبریز را بیان کنند. هدف از این پژوهش مقایسه کارایی مدل SWAT در شبیه‌سازی رواناب حوضه آبریز مهاباد در استان آذربایجان غربی است. واسنجی و اعتبارسنجی مدل با استفاده از مدل SUFI-2 انجام پذیرفت. آمار رواناب سه ایستگاه هیدرومتری برای واسنجی و اعتبارسنجی مدل به کاربرده شد. مدل با استفاده از داده‌های دما و بارش روزانه به مدت 17 سال اجرا شد. سال‌های (2009-1999) برای واسنجی و سال‌های (2012-2010) برای اعتبارسنجی مدل در نظر گرفته شد. از شاخص‌های عدم قطعیت (p-factor،d-factor ) ضریب تبیین (R2) و نش ساتکلیف(NS) به منظور ارزیابی توانایی مدل SWAT در شبیه‌سازی رواناب سه ایستگاه استفاده گردید. نتایج این شبیه‌سازی‌ها برای واسنجی خروجی حوضه (ایستگاه گردیعقوب) به ترتیب 84/0، 3/1، 71/0 و 70/0 و برای اعتبارسنجی این شاخص ها برابر 90/0، 85/0، 48/0 و 50/0 بود، همچنین این نتایج برای ورودی حوضه در مرحله واسنجی برای بیطاس به ترتیب برابر 97/0، 89/0، 70/0، 79/0 و برای اعتبارسنجی 78/0، 98/0، 62/0 و 65/0 بود و برای ایستگاه کوتر در مرحله واسنجی برابر 1/1، 86/0، 68/0 و 84/0 و برای اعتبار سنجی برابر 82/0، 1، 65/0 و 6/0 بوده است. نتایج کلی شبیه‌سازی نشان داد که مدل SWAT می‌تواند ابزار مناسبی در رابطه با شبیه‌سازی رواناب باشد.