گره‌های ذهنی زوجین درباره فرزندآوری و افزایش جمعیت

نویسندگان

1 گروه مطالعات زنان و خانواده، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.

2 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.48308/jfr.2025.238566.1913
چکیده

جمعیت یکی از مهمترین مولفه‌های اقتدار در عرصه‌های مختلف اقتصادی، امنیتی، سیاسی و فرهنگی در جهان محسوب می‌گردد. صرف‌نظر از عوامل و زمینه‌های ساختاری که به نوبه خود سهم مهمی را در فرآیند تغییرات جمعیتی و کاهش باروری در دو دهه گذشته ایفا نموده‌اند، نباید نسبت به سهم عاملیت زوجین در اقدام به فرزندآوری نیز غفلت نمود. به نظر می‌رسد تصمیم به فرزندآوری که یک توافق شخصی میان زوجین است امروزه در سطح خرد و میان‌ذهنیِ افراد با اختلال مواجه شده است. براین اساس هدف پژوهش حاضر واکاوی و شناسایی گره‌های ذهنی زوجین درباره فرزندآوری و افزایش جمعیت می‌باشد. روش تحقیق در مطالعه پیش رو کیفی و از نوع پدیدارشناسی و تکنیک گردآوری داده‌ها، مصاحبه عمیق با زوجین بدون فرزند یا تک فرزند بوده است. یافته‌های پژوهش حاکی از وجود ابهامات و گره‌های ذهنی زوجین متعدد درباره فرزندآوری و افزایش جمعیت است که در 5 محور دسته‌بنده شده‌اند. گره‌های ذهنی ناظر به معیشت، گره‌های ذهنی ناظر به تربیت، گره‌های ذهنی ناظر به سلامت، گره‌های ذهنی ناظر به هویت و گره‌های ذهنی ناظر به سیاست. این گره‌های ذهنی یکی از مهمترین عوامل احتیاط زوجین در تصمیم به فرزندآوری هستند.