معیار تعیین نفقه؛ نیازهای متعارف زوجه یا عرف کارشناسی

نویسندگان

1 دانش آموخته دوره دکتری فقه و حقوق جزا دانشگاه شهید مطهری

doi
10.48308/jfr.2025.237211.1851
چکیده

نفقه از توابع نکاح و از نتایج حسن سلوک زوجین است که تکلیفِ تأمین آن به زوج و وظیفه تخمین آن به جهت فنی بودن، به کارشناس محول شده است.در بررسی پرونده‌های نفقه زوجه، به ارقامی برمی‌خوریم که نشان از واقعیت نداشته و بر منطق موجهی استوار نیست، حال آن‌که مطابق قانون، ارقام می‌بایست بر اساس نیازهای متعارف زوجه، عادله روز و بر پایه قاعده عدل و انصاف تنظیم شود. پرسش اصلی، منطقِ حاکم بر این مبالغ است. پژوهش حاضر که تحقیقی کاربردی است با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی از طریق تحقیقات میدانی، پرسش‌نامه و با بررسی پرونده‌های جاری بر پایه واقعیت موجود و البته مراعات قاعده عدل و انصاف به واکاویِ مسأله و ارائه راه‌کار پرداخته است. یافته‌ها حاکی از آن است که ارقام حاضر بیش از هر چیز با عرف کارشناسی، خواست و شرایطِ زوج و اراده مقام قضایی هماهنگ است. رویه موجود با طرح مسئولیت نیابتی، بیمه نفقه، تأسیس نهادی هم‌چون صندوق پشتیبانی از خانواده و مداخله مطلوب دولتی می‌تواند مورد بازنگری قرار گیرد؛ زیرا در خوش‌بینانه‌ترین حالت، نظریه کارشناسیِ فاقد پشتوانه حقیقی، مصداق گزارش خلاف واقع و تخلف انتظامی و در سخت‌ترین مواجهه، مصداق بزه جعل و متضمن ضمانت اجرای کیفری است.