ارزیابی تاب‌آوری و مؤلفه‌های آن در برابر مخاطرات طبیعی مطالعه موردی : شهر ایلام

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 دانشجو دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

3 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

4 استادیار شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

doi
10.22034/jsc.2020.197791.1099
چکیده

مخاطرات طبیعی به‌صورت تکرارپذیر، جوامع بشری ازجمله شهرها را در معرض آسیب‌پذیری قرار می‌دهد. لذا تاب آور شدن با رویکرد تقویت جوامع و تحلیل آسیب‌پذیری مطرح می‌شود. در این راستا ارزیابی تاب‌آوری و ابعاد آن در شهر ایلام مطابق با راهبردهای جهانی تاب‌آوری و بررسی میزان کارآمدی سند جهانی تاب‌آوری مطابق با واقعیات ساختار تاب‌آوری شهر ایلام ضروری می‌نماید. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری شامل خبرگان حوزه مدیریت بحران و ساکنین محلات شهر ایلام است. شاخص‌ها و مؤلفه‌ها با تلفیق مدل CDRI و راهبردهای سند سندای عملیاتی شده‌اند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش‌های آماری همچون آزمون تی (T) تک نمونه‌ای و دو نمونه مستقل استفاده‌شده است. بر اساس نتایج پژوهش، وضعیت تاب‌آوری شهر ایلام بر مبنای راهبردهای جهانی تاب‌آوری با مقدار میانگین 42/2 درصد کمتر از حد مبنا (3) است که نشان می‌دهد وضعیت تاب‌آوری شهر ایلام با وضعیت مطلوب فاصله داشته و نامطلوب ارزیابی می‌شود. ابعاد تاب‌آوری اقتصادی، اجتماعی، نهادی، طبیعی و کالبدی با وضعیت مطلوب تاب‌آوری فاصله داشته و به سمت آسیب‌پذیری گرایش دارد. تفاوت معنادار بین تاب‌آوری بافت‌های فرسوده و حاشیه‌نشین با نواحی شهری دارای بافت جدید بیانگر سطوح متفاوت آسیب‌پذیری در سطح مناطق و نواحی محدوده موردمطالعه است. نتایج آزمون تی (Test –T) پرسشنامه مبتنی بر نظر خبرگان حاکی از آن است که راهبردهای بین‌المللی تاب‌آوری در صورت اجرا در تقویت تاب‌آوری جوامع محلی (ایلام) مؤثر می‌باشد که این امر استفاده از تجارب جهانی و لزوم بازنگری در راهبردهای کاربردی در حوزه تاب‌آوری شهری را یادآور می‌شود.