نظریۀ رشد ایمانی فاولر بهعنوان چارچوبی برای تربیت دینی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه خوارزمی
2 استادیار دانشکدۀ روانشناسی دانشگاه الزهرا
3 استاد یار گروه علوم تربیتی دانشگاه یزد
doi
10.22059/jrm.2015.55569چکیده
روانشناسان مدلهای خوبی را برای درک رشد شناختی، رفتاری و روانشناختی مطرح کردهاند، اما دکتر جیمز فاولر متخصص الهیات، بر این باور بود که مدلی ویژه برای رشد ایمانی تدوین نشده است. وی نظریۀ رشد ایمانی خود را براساس نظریههای رشدی پیاژه، اریکسون و کلبرگ و مباحثههای دینی در زمینۀ ایمان که تیلیش[1]، نیبوهر[2] و اسمیت[3] بیان کرده بودند، بنا نهاد و آن را مراحل رشد ایمانی[4] نامید. نظریۀ فاولر از طریق گوشدادن به زندگی سیصدوپنجاهوهفت مصاحبهشونده بین سالهای 1972 تا 1981 پدید آمده است. فاولر پس از مصاحبههای متعدد با آزمودنیها، به این نتیجه رسید که رشد ایمان که همان رشد ایجاد معنا است، پدیدهای جهانی و انسانی بوده و تا حدی ذاتی و غریزی است. او همچنین نشان داد که رشد ایمانی، مسیری رشدی، فکری، شناختی و پیشبینیپذیر را دنبال میکند. با اینکه دامنۀ گستردهای از محققان خارجی به این نظریه توجه نشان دادهاند، پیچیدگیهای آن سبب شده چالشهای نظری، اخلاقی و عملی زیادی بههمراه داشته باشد. با توجه به اینکه در ایران این نظریه بسیار مهجور مانده است، در این مقاله کوشش شده درک بهتری از آن فراهم آید. ازاینرو ابتدا تعریف ایمان، و سپس مراحل رشد ایمانی از نگاه فاولر بهتفصیل بررسی شده و درنهایت انتقادهای وارد بر این نظریه بیان میشود. بهنظر میرسد این نظریه که شامل یک پیشمرحله و شش مرحله است، بهعنوان ساختاری برای تدوین نظریۀ رشد دینی- ایمانی مطابق با آموزههای اسلامی- شیعی راهگشا باشد. [1] . Tillich [2] . Neibuhr [3] . Smith [4] . stages Of Faith Development