بررسی کارآیی ترکیبات شیمیایی و غیر شیمیایی بر رفع سختی بذر و تحریک جوانه‌زنی بذر خارشتر ایرانی (Alhagi camelorum)

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده کشاورزی و صنایع غذایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، دانشکده کشاورزی و صنایع غذایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استادیار، دانشکده کشاورزی و صنایع غذایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

5 دانشیار، مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22092/ijsst.2023.360490.1460
چکیده

به‌منظور یافتن مؤثرترین تیمار برای شکستن سختی بذر خارشتر ایرانی که از مشکلات عمده زراعت آن در سطح وسیع است، تحقیقی در آزمایشگاه مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال در سال1400 انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل اسیدسولفوریک 98% (در سه زمان 25، 30 و 35 دقیقه) و همچنین آب 100 درجه سلسیوس (در سه زمان 30 ثانیه، 1 و3 دقیقه) در مقایسه با شاهد (بذر بدون تیمار) انجام گردید. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی انجام گردید. نتایج به‌دست آمده نشان داد که جمعیت‌ها از نظر کلیه صفات تفاوت معنی‌داری داشتند و تفاوت بین تیمارهای سختی بذر و اثرات متقابل آنها برای کلیه صفات در سطح یک درصد معنی‌دار بود. نتایج یافته‌ها نشانگر این است که وجود پوسته سخت به‌عنوان یک مانع فیزیکی است و از طریق ممانعت از گسترش رویان و یا از طریق ایجاد محدودیت در جذب آب و تبادلات گازی به‌عنوان عوامل محدوده کننده جوانهزنی عمل می‌کند. بنابراین اعمال یکسری از تیمارهای خراش‌دهی بذر مانند تیمار اسید سولفوریک و آب 100 درجه سلسیوس جوانه‌زنی بذر خارشتر ایرانی را بهبود می‌بخشد. از آنجا که کاربرد تیمارهایی مانند اسیدسولفوریک مشکلاتی مانند خطر کار با اسید را به‌همراه دارد و همچنین باتوجه به ارزان و در دسترس بودن آب، عدم نیاز به امکانات و مواد خاص، بی ضرر بودن و سادگی کار با آن جهت تحریک جوانه‌زنی و برطرف نمودن سختی بذر خارشتر ایرانی، آب 100درجه سلسیوس به‌مدت 30 ثانیه در دمای °C30 ژرمیناتور در اولویت برای تیمار بذر خارشتر ایرانی می باشد.