بررسی شاخص‌های زیست پذیری در بافت‌های فرسوده و تاریخی محلات شهری مطالعه موردی: منطقه 12 کلانشهر تهران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران

3 استادیار جغرافیا طبیعی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران

4 استادیار جغرافیا طبیعی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران

doi
10.22034/jsc.2020.210506.1160
چکیده

بافت­های فرسوده و تاریخی درون بخش­های قدیمی و میانی شهرها به دلیل شرایط خاص اقتصادی، اجتماعی و کالبدی خود، موجبات فرسودگی و شکاف عمیق با سایر بخش های شهری را پدید آورده است. پایین آمدن منزلت اجتماعی و اقتصادی و نابسامانی­های کارکردی و کالبدی این بافت­ها به همراه افت بسیار شدید کیفیت محیطی زیست شهری، ضرورت توجه به زیست پذیری این محدوده­ها از شهر را بیش از پیش نموده است. در این راستا تحقیق حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی و اولویت­بندی عوامل موثر بر زیست پذیری بافت­های فرسوده و تاریخی منطقه 12 شهر تهران در راستای پایداری محلات شهر پرداخته است. جامعه آماری ساکنین بافت فرسوده و تاریخی منطقه 12 است که حجم آنها با استفاده از فرمول کوکران تعداد 384 نفر می­باشد. روش جمع آوری داده­ها اسنادی ـ کتابخانه­ای و با استفاده از ابزار پرسش­نامه است. برای تجزیه و تحلیل و همچنین آزمون فرضیه­های تحقیق از مدل­های ویکور،  روش درون­یابی داده­های (idw) و همچنین آزمون t test استفاده شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می­دهد که منطقه 12 به‌طورکلی به لحاظ شاخص‌های زیست پذیری در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار دارد. در بین محلات محله بهارستان در وضعیت مطلوب در مقابل محله های بازار و پامنار در وضعیت نامطلوبی به لحاظ شاخص‌های زیست پذیری قرار دارند. با توجه به یافته‌های پژوهش، مؤلفه‌های امکانات زیرساختی وحمل و نقل به ترتیب با بیشترین میزان مطلوبیت، اثرگذارترین مؤلفه‌ها در زیست­پذیری منطقه 12 بوده و مؤلفه‌های امنیت اجتماعی و فردی، هویت و حس مکان با کم­ترین میزان مطلوبیت،کم­اثرترین مؤلفه‌ها در زیست­پذیری منطقه بوده­اند.