تحلیل و تبیین امر روزمره در فضاهای عمومی شهری مطالعه موردی: فضای کافه‌های شهر دزفول

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

2 استادیار جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، مؤسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور، تهران، ایران

3 استادیار علوم ارتباطات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استادیار مردم شناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران

doi
10.22034/jsc.2020.245671.1306
چکیده

زندگی روزمره شهری مفهوم تازه­ای در علوم اجتماعی و جامعه شناسی شهری نیست و تاکنون نقش مهمی در خیزش مطالعات مربوط به حوزه­های شهری و جامعه شناسی ایفا کرده است. به گونه­ای که زندگی روزمره شهری اصلی­ترین قلمرو تولید معنا در رهیافت­های نظریه­پردازان این حوزه بوده است. یکی از فضاهای شهری که امروزه  امر روزمرگی در آن بسیار پررنگ می­باشد کافه­ها می­باشند. از این­رو در پژوهش حاضر سعی گردیده است تا با روش گرند تئوری مفاهیم، متغیرها و مقولات که در شکل­گیری امرروزمره در فضای کافه­ها مؤثرند، مورد بررسی قرار گیرند. در این پژوهش با روش گرند تئوری به جمع آوری و تحلیل داده­ها با کد گذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفته است. نمونه­گیری  نظری تا زمان اشباع نظری ادامه یافته است. حجم نمونه طبق قاعده اشباع مشخص شده. ضمن آنکه حداقل با 40 نفر مصاحبه انجام شد و  تعداد 210 مفهوم شناسایی گردید. بهره­مندی از کافه­ها و مصرف آن به عنوان یکی از فضاهای شهری دارای 14 مقوله اشتغال­زایی، جامع­نگری نیازها و زیرساخت­ها، تجربه اندوزی، گرایش به مدرنیسم، شکل­گیری حس تعلق اجتماعی، ارزشمند بودن فضای حاکم بر کافه، معرفی معماری مدرن، ارائه عادت واره­ها و ذائقه­های جدید، اوقات فراغت، رفع تنش­های فکری و روانی، هویت پنداری فردی و ملی، قانون­گریزی، عرفی شدن و تشکیل سوژه­های سیاسی است. نتایج نشان می­دهد که 5 عامل فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، روانی در شکل­گیری امر روزمره مؤثرند. سپس هریک از این عوامل با استفاده از پاسخ­های جامعه آماری به وسیله پرسشنامه ساخته شده از بخش کیفی  با ضریب رگرسیون مورد آزمون قرار گرفته نشان می­دهد که عامل فرهنگی (25/6)، عوامل اقتصادی (16/10)، عوامل اجتماعی (16/10)، عوامل سیاسی (18/6)، عوامل روانی (45/1)، از بیشترین تا کمترین تأثیر در شکل­گیری امر روزمره در فضای کافه­ها را دارند.