تحلیل و تبیین امر روزمره در فضاهای عمومی شهری مطالعه موردی: فضای کافههای شهر دزفول
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 استادیار جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، مؤسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور، تهران، ایران
3 استادیار علوم ارتباطات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادیار مردم شناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
doi
10.22034/jsc.2020.245671.1306چکیده
زندگی روزمره شهری مفهوم تازهای در علوم اجتماعی و جامعه شناسی شهری نیست و تاکنون نقش مهمی در خیزش مطالعات مربوط به حوزههای شهری و جامعه شناسی ایفا کرده است. به گونهای که زندگی روزمره شهری اصلیترین قلمرو تولید معنا در رهیافتهای نظریهپردازان این حوزه بوده است. یکی از فضاهای شهری که امروزه امر روزمرگی در آن بسیار پررنگ میباشد کافهها میباشند. از اینرو در پژوهش حاضر سعی گردیده است تا با روش گرند تئوری مفاهیم، متغیرها و مقولات که در شکلگیری امرروزمره در فضای کافهها مؤثرند، مورد بررسی قرار گیرند. در این پژوهش با روش گرند تئوری به جمع آوری و تحلیل دادهها با کد گذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفته است. نمونهگیری نظری تا زمان اشباع نظری ادامه یافته است. حجم نمونه طبق قاعده اشباع مشخص شده. ضمن آنکه حداقل با 40 نفر مصاحبه انجام شد و تعداد 210 مفهوم شناسایی گردید. بهرهمندی از کافهها و مصرف آن به عنوان یکی از فضاهای شهری دارای 14 مقوله اشتغالزایی، جامعنگری نیازها و زیرساختها، تجربه اندوزی، گرایش به مدرنیسم، شکلگیری حس تعلق اجتماعی، ارزشمند بودن فضای حاکم بر کافه، معرفی معماری مدرن، ارائه عادت وارهها و ذائقههای جدید، اوقات فراغت، رفع تنشهای فکری و روانی، هویت پنداری فردی و ملی، قانونگریزی، عرفی شدن و تشکیل سوژههای سیاسی است. نتایج نشان میدهد که 5 عامل فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، روانی در شکلگیری امر روزمره مؤثرند. سپس هریک از این عوامل با استفاده از پاسخهای جامعه آماری به وسیله پرسشنامه ساخته شده از بخش کیفی با ضریب رگرسیون مورد آزمون قرار گرفته نشان میدهد که عامل فرهنگی (25/6)، عوامل اقتصادی (16/10)، عوامل اجتماعی (16/10)، عوامل سیاسی (18/6)، عوامل روانی (45/1)، از بیشترین تا کمترین تأثیر در شکلگیری امر روزمره در فضای کافهها را دارند.