فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مساله‌ی تزویج ولایی از فروعات فقهی پر دغدغه‌ای است که بازخوانی دیدگاه‌های فقهی را ضرورت می‌بخشد. آیت الله مکارم شیرازی در کتاب انوار الفقاهة که نظر متقدّم ایشان می‌‌باشد ، همسو با نظر مشهور فقها و حقوق‌دانان ، قائل به عدم نفوذ تزویج ولایی مستلزم مفسده یا عدم مصلحت هستند؛ امّا در استفتای متاخّر از ایشان ، نظریّه‌ی بطلان نکاح زیر سنّ 13 سال مطرح شده که این مقاله به بررسی این دیدگاه اختصاص یافته است. گردآوری داده‌های اصیل از منابع فقهی و حقوقی با روش توصیفی ـ تحلیلی به این یافته‌ها منتج شده که محوری‌ترین گزاره‌ی نظریّه‌ی مذکور، بطلان مطلق تزویج ولایی به شمار می‌آید؛ که به نظر نگارنده برخی از ملاک‌های احتمالی آن همچون: «مبنا قرار دادن قاعده‌ی وجود مجیز صالح حین العقد»،« مصلحت صغار، موضوعِ حکم جواز تزویج زیر سنّ 13 سال»، و «حکم حکومتی دانستن استفتای مذکور » مبانی معتبری به شمار نمی‌آیند و با دقّت نظر در استفتاء و تحلیل آن، می‌توان دو مبنای «تاثیر مقتضیّات زمانی و مکانی» و «قاعده‌ی مقتضی و مانع» را استخراج کرد که نظریّه‌ی بطلان کودک‌همسری با این دو مبنا سازگار بوده و عناصر آن قابل تطبیق بر استفتای معظّم له مبنی بر «بطلان کودک‌همسری» می‌باشد.