امنیت غرب آسیا و سناریوهای محتمل در افق 1404

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکترای مدیریت آینده‌پژوهی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانش‌آموخته دکترای مدیریت آینده‌پژوهی دانشگاه عالی دفاع ملی

doi
چکیده

غرب آسیا منطقه‌­ای است که کمتر روی آرامش دیده و همواره در منازعات و درگیری­‌ها به سر برده و هرروز شاهد اتفاقات جدیدی است که قابل پیش­بینی نیست؛ ترور نماینده رسمی یک کشور که به دعوت رسمی کشوری دیگر در آن کشور حضور می‌یابد توسط کشور سوم، انفجار بیروت و انواع تروریسم اعم از دولتی و غیردولتی، جنگ‌­های نیابتی متعدد و ... تنها بخشی از اتفاقات این منطقه مهم هستند. آینده‌پژوهی علم و هنر شناخت و ساخت آینده به کمک رصد تغییرات به‌منظور بیشینه‌­سازی منافع بازیگر است و سناریونویسی از روش­‌های مهم آن به شمار می­‌رود که توصیف‌­هایی از محیط آینده­‌های بدیل در اختیار می‌گذارد که تصمیم‌گیران را از غافلگیری راهبردی می‌رهاند. پژوهش پیش‌رو به لحاظ هدف «کاربردی» و ازنظر رویکرد آمیخته، اکتشافی و با روش «شبکه جهانی کسب‌وکار (GBN) به نگارش سناریو پرداخته است. داده‌­ها از طریق منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی و با ابزار فیش گردآوری‌شده و جامعه آماری این تحقیق شامل 15 نفر از صاحبنظران و خبرگان بوده‌­اند. این پژوهش با هدف استخراج سناریوهای آینده تهدیدات غرب آسیا در افق 1404 شکل ‌گرفته است. مطابق نتایج این تحقیق، دو عدم قطعیت کلیدی «درگیری‌های نظامی و منازعات مسلحانه» و «هسته‌های نظامی منطقه‌­ای» به تدوین سناریوهایی انجامید که سه سناریوی مهم آن به نام‌­های «جهنم سوزان»، «اشباح سرگردان» و «آرامش قبل از طوفان» تدوین و راهکارهایی برای مدیریت تهدیدات متوجه ایران شامل توسعه فعالیت‌­های مستشاری، افزایش فعالیت­‌های دیپلماتیک، حمایت هوشمندانه از جریان مقاومت، مقابله با ائتلاف کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس با رژیم صهیونیستی و توسعه اقتصادی ارائه گردیده است.