تبیین عوامل مؤثر بر سرزندگی فضای عمومی مطالعه موردی: چهارراه ولیعصر شهر تهران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
2 دانشیار شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
3 استاد طراحی شهری، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
doi
10.22034/jsc.2020.234241.1252چکیده
مفاهیمی که میانرشتهای هستند با توجه به اینکه رویکردهای نظری مختلفی بر آنها حاکم میباشند، در حوزههای گوناگون تلقیهای متفاوت از آنها میشود. سرزندگی جزء اینگونه مفاهیم است که در علوم روانشناسی، جامعهشناسی، جغرافیا، برنامهریزی و طراحی شهری دیدگاههای نظری و رویههای مختلفی برای آن وجود دارد. این امر لزوم توجه به متغیرهای گوناگون را در فرایندهای ایجاد سرزندگی فضاهای عمومی ایجاب مینماید که در مبانی علمی و رویههای مدیریت شهری، بهصورت جامع و با لحاظ نمودن متغیرهای مختلفی که عوامل زیربنایی سرزندگی را تبیین نماید، موردتوجه واقع نشده است. در این راستا سؤال پژوهش حاضر عبارت است از: چه عواملی بهصورت زیربنایی و بنیادی بر سرزندگی فضای عمومی مؤثر هستند و چارچوب مدل مفهومی-عملیاتی ایجاد سرزندگی در فضاهای عمومی چگونه است؟ هدف پژوهش، ارائه چارچوب مناسب و کارآمد بهمنظور بهبود و ارتقاء سرزندگی فضاهای عمومی میباشد. این پژوهش به لحاظ هدف از نوع بنیادی-کاربردی است و رویکرد روششناسی آن بر مبنای روش آمیخته است. دادههای موردنیاز بر مبنای شاخصهای مستخرج از ادبیات علمی موضوع و با استفاده از پرسشنامه در محدوده مطالعاتی، که با روش هدفمند انتخابشده است، گردآوریشده و با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شدند. پس از محاسبه ماتریسهای مختلف تحلیل مذکور، تفسیر و نامگذاری عوامل بنیادی صورت گرفته است. پنج عاملِ 1) کیفیتهای محیطیِ کارکردی-فضایی، 2) هنجارهای اجتماعی و زمینههای لازم برای جامعهپذیری (اجتماعی شدن)، 3) درآمد مناسب و رونق فعالیتهای اقتصادی، 4) حالت روان، علایق و روحیه فردی، 5) نحوه ادراک و برهمکنش دوستانه شهروندان باهم بر سرزندگی فضای عمومی مؤثر هستند. سهم این عوامل در تبیین واریانس کل متغیرها مجموعاً 3/70 درصد میباشد. درنهایت بر مبنای واریانس تبیین شده هر یک از عوامل، مدل چارچوب مفهومی-عملیاتی مناسب و کارآمد ارائهشده است.
