تعیین دماهای کاردینال و ارزیابی واکنش جوانه‌زنی بذر پنج اکوتیپ گیاه دارویی بذرالبنج (.Hyoscyamus SPP) نسبت به دما و پتانسیل آب

نویسندگان

1 استاد

2 استادیار مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران، کرج

3 دانشجو کارشناسی ارشد. علوم و تکنولوژی بذر دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22092/ijsst.2022.357434.1420
چکیده

بذرالبنج (.Hyoscyamus SPP) از تیره سیب­زمینی و بدلیل وجود آلکالوئیدهایی مانند آتروپین، هیوسیامین و اسکوپولامین بر سیستم عصبی انسان موثر است، از بین گونه­ های یکساله و چند ساله این جنس 5 تای آن‌ها از گونه‌های بومی مناطق مازندران، زنجان، همدان، دشتی و دیر می‌باشند. این تحقیق با هدف تعیین دماهای کاردینال و ارزیابی واکنش جوانه ­زنی پنج جمعیت بذرالبنج نسبت به دما و پتانسیل آب انجام گرفت. برای این منظور، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی و با چهار تکرار صورت پذیرفت. تیمار‌های آزمایشی شامل هشت سطح دما (5، 10، 15، 20، 25، 30، 35، 40  درجه سانتی‌گراد) و شش سطح پتانسیل آب (صفر، 0/2-، 0/3-، 0/4-، 0/6- و 0/9- مگاپاسکال) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که با افزایش پتانسیل آب، درصد و سرعت جوانه‌زنی اکوتیپ ها کاهش یافت. برآورد دماهای کاردینال نشان داد که دمای پایه و دمای سقف پنج اکوتیپ مورد مطالعه یکسان و به ترتیب برابر 8 و حدود 40 درجه سانتی‌گراد بود. همچنین دمای مطلوب این اکوتیپ‌ها در دامنه 25-35 درجه سانتی‌گراد بود. اکوتیپ دشتی، دامنه دمای مطلوب گسترده‌تری داشت. بنا بر آماره‌های R2 و RMSE، مدل دندان مانند، واکنش سرعت جوانه‌زنی اکوتیپ‌های مورد مطالعه به دما و پتانسیل آب را به خوبی توصیف می‌کند.