ریاضت و حدود مشروع آن در احتجاجات معصومین (ع) با متصوفۀ زمانشان

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیات علمی گروه فلسفه مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی

2 دانشجوی دکتری اخلاق، دانشگاه معارف اسلامی قم

doi
10.22059/jrm.2015.55573
چکیده

ریاضت، گرچه در تداعی ذهنی اکثر افراد، اعمال شاق صوفیان و مرتاضان است، در شکل صحیح آن، لایۀ زیرین شریعت و شیوۀ دیرین طریقت و تنها راه خروج از منزل نفسانی و عروج به مقام ربانی است. تفاوت رهبانیت و تصوف جاهلانه با ریاضت مطلوب دین، در اصل لزوم ریاضت نیست، بلکه در انگیزه‌ها و ابعاد ریاضت است. پیام «رهبانیة امتی الجهاد»، خروج از ریاضت انحرافی و ورود در ریاضت مطلوب است نه خروج کلی از ریاضت. اجتماعی و جهانی بودن اسلام، ریاضت را از ابعاد فردی و کوته‌بینانه به ابعاد اجتماعی و متعالی ارتقا می‌دهد؛ بنابراین گرچه از صدمات بدنی می‌کاهد، ضربات سهمگین‌تری بر بت نفس وارد می‌آورد. این نوشتار با استفاده از احتجاجات ائمۀ معصومین (ع) در مقابل برخی صوفی‌منشان، سعی در ارائۀ شاخص‌های ریاضت مطلوب از منظر دین دارد.