تبیین شاخصهای ارتقاء تابآوری پهنههای مسکونی در برابر تهدیدات انسانساخت (مورد پژوهی: محله اوین)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه معماری ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه معماری ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد گروه معماری ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.47176/pd.2026.1562چکیده
در طول تاریخ حیات بشر، مسکن همواره به عنوان نیاز پایهای مطرح بوده است. امروزه پهنههای مسکونی نقش تعیینکنندهای در شکلگیری شهرها داشته و دارد، در عین حال از لحاظ شاخصهای مختلف تابآوری دچار مشکلات عدیدهای میباشد. از اینرو مخاطرات طبیعی و انسانساخت بهعنوان چالشی اساسی در جهت نیل به ایمنی و امنیت پایدار پهنههای مسکونی به شمار میروند. تحقیق حاضر به لحاظ نوع تحقیق، کاربردی و به لحاظ روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات، مطالعات اسنادی و پرسشنامه میباشد. در این تحقیق ابتداً تهدیدات انسانساخت عمدی تحقیق شناسایی و با استفاده از روش MARCOS، ارزیابی و در مرحله دوم شاخصهای ارتقاء تابآوری پهنههای مسکونی در برابر تهدیدات انسانساخت شناسابی و با استفاده از روش IHWP ارزیابی و در مرحله سوم نتایج ارزیابی مرحله دوم بر روی نمونه موردی تحقیق یعنی محله اوین پیادهسازی گردید. نتایج تحقیق در مرحله اول نشان میدهد از بین حملات پهپادی و موشکی، حملات خمپارهای، حملات تروریستی، آشوب و اغتشاش، آتشزنی، حملات شیمیایی و حملات زیستی، احتمال وقوع حملات پهپادی و موشکی بیشتر است. نتایج در مرحله دوم نشان میدهد به ترتیب معیارهای ساختمان و سازه، کاربریها، ساختار فضایی شهر، معماری، تأسیسات و تجهیزات شهری پشتیبان پهنههای، درآکد، اشتغال، مسکونی، جمعیت و انسجام اجتماعی بیشترین تأثیر را در ارتقاء تابآوری پهنههای مسکونی دارند. در مرحله سوم نیز نتایج نشان میدهد میزان تابآوری پهنههای مسکونی محله اوین در برابر حملات پهپادی و موشکی، 73/5 درصد است که نشان از وضعیت بسیار نامناسب آن و چالشهای متعدد در حوزههای کالبدی، اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی محله است.