بررسی تنوع ژنتیکی ارقام و تودههای بومی گندم نان از نظر جوانهزنی تحت تنش شوری
نویسندگان
1 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 استادیار، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران
3 زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کرج، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 گروه زراعت و اصلاح نباتات. دانشگاه تهران
5 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران – کرج، ایران.
doi
10.22092/ijsst.2022.358348.1429چکیده
با توجه به تأثیر شوری برجوانهزنی بذر، پژوهش حاضر با هدف بررسی تنوع صفات جوانهزنی 91 رقم زراعی و 204 توده بومی گندم نان به همراه سه رقم شاهد (سیستان، نارین و ارگ) تحت شوری (60 و 120 میلیمولار سدیم کلرید) به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو تکرار در ظروف پتریدیش انجام شد. تنوع بالایی بین ژنوتیپهای گندم از نظر طول گیاهچه و ساقهچه، شاخص جوانهزنی و بنیه بذر تحت هر دو شرایط تنش شوری وجود داشت؛ در حالی که انرژی جوانه-زنی و درصد جوانهزنی تنوع پایینی داشتند. همبستگی مثبت و معنیداری بین تمام صفات (به جزء همبستگی 25/0- طول ریشه-چه با نسبت طول ساقهچه به ریشهچه در شاهد) تحت هر سه شرایط (شاهد، 60 و 120 میلیمولار سدیم کلرید) وجود داشت. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه به عاملها، PC1 و PC2 تحت تیمار 60 میلیمولار سدیم کلرید به ترتیب وزن گیاهچه و درصد جوانهزنی نامگذاری شدند. تحت تیمار 120 میلیمولار سدیم کلرید، PC1 و PC2 به ترتیب درصد جوانهزنی و وزن گیاهچه نامگذاری شدند. نتایج بایپلات، تودههای بومی IP624925، IP628189 وIP624838 بههمراه ارقام ADL، AFLAK، KHAZAR1 و RIJAW بهعنوان ژنوتیپهای برتر تحت تیمار 60 میلیمولار سدیم کلرید شناسایی شدند. همچنین، تودههای بومیIP627103،IP626566 ،IP624596 ، IP625433 و IP628189 بههمراه ارقام SHIROODI و DASTJERDI بهعنوان ژنوتیپهای برتر تحت تیمار 120 میلیمولار سدیم کلرید انتخاب شدند . در کل، ژنوتیپهای انتخابی بر مبنای تجزیه آماری چندمتغیره بهعنوان مواد ژنتیکی با پتانسیل تحمل به شوری شناسایی شدند.
