تبیین مؤلفههای معرفتشناسی انسان و استلزامات تربیتی آن از دیدگاه امانوئل کانت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، گروه فلسفه تعلیم و تربیت، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران.
2 دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران.
3 استاد گروه فلسفه تعلیم و تربیت، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران.
4 دانشیار، گروه علوم تربیتی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
doi
10.30479/wp.2024.20144.1066چکیده
این پژوهش با هدف تبیین ابعاد و مؤلفههای معرفتشناسی انسان و دلالتهای تربیتی آن بر اساس اندیشه و آراء امانوئل کانت انجام شده است. در پژوهش، برای گردآوری اطلاعات از تحلیل محتوای کیفی و الگوی استقرایی مایرینگ استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان داد که در مورد معرفتشناسی انسان و استلزامات تربیتی آن، کانت بر مؤلفههای زیر تأکید دارد: نقش آگاهی، حواس، تجربه و فاهمه بهعنوان منابع شناخت، توجه به ظرفیت تغییرپذیری انسانها برای بهبود و تغییر وضع جامعه، نقش تجارب نسلهای متوالی در تربیت انسانها، شکلدهی عادات بهطور تدریجی (نه دفعی)، حذف پاداش و تنبیه در تربیت و عدم اعتقاد بدانها، اعتقاد به آزادی و طبیعت یکسان انسانها و مخالفت با نخبه پروری و استثمار انسانها، عدم نقش ارزشها در امر تربیت، و مسئول دانستن انسان در مسیر تربیت خویش. نگرش کانتی به فلسفة تعلیموتربیت، نگاهی مبتنی بر عمل به وظیفه است که نوعاً امری برخاسته از سرشت عقل عملی و وجدان پاک انسانی است؛ او به جایگاه رفیع تربیت و اینکه انسانها دارای ظرفیت و استعداد تربیت شدن هستند، اعتقاد دارد. البته نگاه کانت به انسان، نگاهی انسانمدارانه و غیردینی است؛ او انسان را موجودی ارزشى و دینى بهحساب نمیآورد و بنابراین، جهتگیری تربیتی وی را نیز نمیتوان در قالب رویکردهای ارزشی تفسیر کرد.
