طراحی و تحلیل شبکه‌های علمی ماده منفجره ایمن و نوظهور (TKX-50) با بهره گیری از نرم‌افزار علم‌سنجی VOSviewer

نویسندگان

1 پژوهشگر، دانشکده و پژوهشکده ایمنی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.

2 استادیار، دانشکده و پژوهشکده ایمنی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران

doi
10.47176/PD.2026.1541
چکیده

یکی از اصول پدافند غیرعامل، کاهش آسیب‌پذیری تأسیسات حیاتی و نظامی در برابر حملات دشمن از طریق روش‌های غیرمسلحانه است. مواد منفجره ایمن با کاهش خطرات ناخواسته (مانند انفجارهای تصادفی یا حملات خرابکارانه)، به افزایش ایمنی و امنیت زیرساخت‌ها کمک می‌کنند. افزایش قدرت انفجار و درعین‌حال کاهش حساسیت ماده منفجره منجر به تولید نسل‌های جدیدی از ماده منفجره شده است. یکی از ترکیبات قابل‌تأمل در این زمینه، دی هیدروکسیل آمونیــوم 5'،5 -بیس (تتــرازول) – 1'،1 -دی اولات TKX-50 است. هدف اصلی از پژوهش حاضر طراحی شبکه‌های علمی ماده منفجره ایمن و نوظهور (TKX-50) با استفاده از نرم‌افزار VOSviewer است. روش کار استفاده از نرم‌افزار voswiever جهت تحلیل داده‌های پایگاه‌های اطلاعاتی Webofscience،  PubMed و Scopus است. مراحل انجام این پروژه در هفت بخش ترسیم‌شده که شامل سازمان‌دهی رصد، چرخه جویش و جمع‌آوری، تحلیل و فرا تحلیل، به‌روزرسانی تصویر، تحلیل روند و برآورد، اعتبارسنجی و انتشار و بازخورد است. یافته‌ها نشان می‌دهد استفاده از مواد منفجره نوظهور به‌عنوان ماده‌ای ایمن‌تر، با آسیب کمتر برای محیط‌زیست و باقدرت انفجاری بالاتر می‌تواند جایگزینی برای مواد فعلی مورداستفاده در صنایع به‌کارگیری شود. بررسی ویژگی‌های عملکردی این ماده نشان می‌دهد کـه کـارایی انفجـاری آن بـا CL-20 برابـر اسـت. TKX-50 با بیشتر مواد موجود در فرمولاسیون‌های انفجاری، سازگاری مناسبی دارد؛ به‌طوری‌که حتی در برخی از منابع از آن به‌عنوان جـایگزین برخـی از نیتـرامین‌هـا یادشده است. بررسی حساسیت به محرک‌های ناخواسته نشان می‌دهد که این ترکیب باوجود داشتن محتوای انرژی و دانسیته بالا، حساسیت به ضربه و اصطکاک کمی دارد ضمن اینکه سمیت آن نیز پایین‌تر از بسیاری مواد منفجره متداول است. این ویژگی‌ها می‌توانند نویدبخش تولید مواد منفجره کاراتر و درعین‌حال ایمن‌تر در آینده نزدیک باشد.