پدافند غیرعامل و ارزیابی خطر زلزله در مراکز شهری با استفاده از روشهای تخصیص خطی (مطالعه موردی کلانشهر کرمانشاه)
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه آزاد مرند، مرند، ایران
3 کارشناس سازمان مدیریت و برنامه ریزی، کرمانشاه، ایران
4 پژوهشگر شهرسازی، جهاد دانشگاهی اصفهان، اصفهان، ایران.
5 استاد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.47176/PD.2026.1554چکیده
قرارگیری ایران بر روی کمربند زلزله، آسیبپذیری بالای شهرها و ناکارآمدی مدیریت بحران موجود، ضرورت بهکارگیری اصول پدافند غیرعامل را آشکار میسازد. این پژوهش باهدف ارزیابی خطر زلزله در کلانشهر کرمانشاه، مؤلفههای آسیبپذیری را در چهار بٌعد طبیعی، کالبدی، اجتماعی و اقتصادی و با استفاده از ۴۴ شاخص تخصصی شناسایی و تحلیل کرده است. دادهها از طریق پرسشنامه و نظرخواهی ازکارشناسان گردآوری و در محیط GIS و نرمافزار LINGO پردازششده است. روش بهکاررفته تخصیص خطی بوده که امکان رتبهبندی مناطق شهری ازنظر آسیبپذیری لرزهای را فراهم میکند. نتایج نشان داد مناطق ۷ و ۳ بیشترین خطرپذیری و مناطق ۸ و ۶ کمترین میزان آسیبپذیری را دارند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد همپوشانی شاخصهای کالبدی و اجتماعی با موقعیت گسلها میتواند نقش تعیینکنندهای در شدت آسیبها داشته باشد. بر اساس یافتهها، عوامل مؤثر بر افزایش خطر در مناطق بحرانی شناسایی و راهکارهای متناسب با اصول پدافند غیرعامل برای کاهش آسیبپذیری شهری ارائه شد.
