توزیع اجزای بارش در جنگلکاری‌های سوزنی‌برگ و پهنبرگ در اقلیم نیمه‌خشک (مطالعة موردی پارک جنگلی شهید بهشتی بروجرد)

نویسندگان
doi
چکیده

این پژوهش با هدف تعیین مقادیر اجزای بارش (تاج‏بارش، باران‌ربایی و ساقاب) گونه‌‌‍‍های سوزنی‌‌برگ کاج بروسیا (Pinus brutia) و سرو نقره‏ای (Cupressus arizonica) و پهن‌برگ زبان‌گنجشک (Fraxinus rotundifolia) و چنار (Platanus orientalis) در پارک جنگلی شهید بهشتی شهرستان بروجرد انجام گرفت. مقدار باران با استفاده از سه عدد جمع‌آوری‌کننده باران که در فضای باز نصب شده بودند، اندازه‌گیری شد. برای اندازه‌گیری مقدار تاج‏بارش برای هر گونه از بیست جمع‌آوری‌کننده استفاده شد، به‌نحوی که از هر گونه پنج اصله انتخاب و تعداد چهار جمع‎آوری‎کننده در زیر هر درخت نصب شد. مقدار باران‌ربایی از تفاضل مقدار باران و تاج‏بارش برآورد شد. در طول مدت بررسی، 24 رخداد باران با مجموع عمق 8/131 میلی‌متر اندازه‌گیری شد. مقدار باران‌ربایی برای هر بارندگی به‌طور متوسط برای کاج بروسیا 9/52، سرو نقره‏ای 1/49، زبان‌گنجشک 9/51 و چنار 1/61 درصد محاسبه شد. بین مقدار باران و تاج‏بارش، رابطة مثبت و قوی برای گونة چنار (872/0=2R)، زبان‌گنجشک (831/0=2R)، کاج بروسیا (892/0=2R) و سرو نقره‏ای (788/0=2R) مشاهده شد. بر این اساس می‌توان گفت که تاج‏بارش گونه‌های پهن‌برگ بیشتر از گونه‌های سوزنی‌برگ است و با افزایش مقدار باران، میزان تاج‏بارش افزایش می‌یابد. سهم ساقاب در مورد کلیة گونه‌های مورد بررسی کمتر از یک درصد بود. بنابراین با عنایت به رژیم بارش و اهمیت آب در این مناطق، باید در جنگلکاری و مدلسازی فرایندهای هیدرولوژیک در اکوسیستم‌های جنگلی، مقدار تاج‏بارش و باران‌ربایی گونه‌ها با اولویت کاشت گونه‌های پهن‌برگ نیز مدنظر قرار گیرد.