مقاله پژوهشی: تبیین عوامل کلیدی اثرگذار بر قدرت دفاعی ج.ا.ایران در افق زمانی1410

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی دانشکدۀ جغرافیای دانشگاه تهران

2 استاد جغرافیای سیاسی دانشکدۀ جغرافیای دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

4 استادیار جغرافیای سیاسی دانشکدۀ جغرافیای دانشگاه تهران

doi
چکیده

یکی از عرصه‌­های مهم و اساسی تأمین امنیت ملی کشورها در راستای حفظ منافع ملی خود و دستیابی به اقتدار پایدار توجه به حوزۀ دفاعی- نظامی و عوامل اثرگذار بر قدرت دفاعی کشور در راستای ایجاد بازدارندگی در برابر تهدیدهای دشمنان می­‌باشد که با توجه به حاکم بودن شرایط عدم قطعیت در پیش‌­بینی آیندۀ مناسبات و تحولات ایران در منطقه و نظام بین­‌الملل، درک جایگاه و توان دفاعی- نظامی جهت مقابله با تهدیدهای متصور در آینده از مسائل ضروری می­‌باشد. تحقیق پیش‌­رو به‌­منظور تبیین عوامل کلیدی اثرگذار بر قدرت دفاعی ج.ا.ایران در افق زمانی1410 با مطالعۀ اسناد و سوابق علمی پیشین و استفاده از نظرهای 50 نفر از خبرگان انجام گرفته است. گفتنی است این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی- توسعه‌ای و از لحاظ روش، تلفیقی از روش­‌های توصیفی- تحلیلی و پیمایشی (استفاده از نظر خبرگان و پرسشنامه) است. همچنین از لحاظ قلمرو زمانی، گردآوری داده‌­ها در سال 1399 انجام و نتایج آن دورۀ ده‌­ساله 1400 تا 1410 را پوشش خواهد داد؛ به لحاظ مکانی محدود به ایران و از نظر موضوعی مقولۀ قدرت دفاعی ج.ا.ایران را از منظر دانش ژئوپلیتیک مورد بررسی قرار خواهد داد. تعداد 706 نیروی پیشران مشخص و در ادامه اقدام به جداسازی نیروهای پیشران به‌­دست آمده در 6 بخش نظامی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی- فرهنگی، جغرافیایی- زیست محیطی و علمی- فناوری گردید. سپس با تشکیل جلسۀ خبرگی، نیروهای پیشران­ مشابه با یکدیگر ادغام و در ادامه با استفاده از الگوی «فریدمن» اقدام به رتبه­‌بندی و تعیین ارزش نیروهای پیشران نموده و درپایان با استفاده از نرم­‌افزار آینده‌­پژوهی «میک‌­مک» و به‌­کارگیری روش تحلیل «ماتریس متقاطع»، تعداد 27 عامل مهم و اثرگذار تعیین گردید و از این 27 عامل تعداد 10 عامل به­‌عنوان عوامل کلیدی اثرگذار بر قدرت دفاعی ج.ا.ایران مشخص گردیدند.