مقاله پژوهشی: تبیین فرایند تصمیم‌گیری حاکمیتی دفاع مقدّس با رویکرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد

نویسندگان

1 مدیر گروه دایره المعارف استانی دفاع مقدس

2 استادیار پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس

3 استادیار گروه مدیریت دولتی دانشگاه علامه طباطبائی

doi
چکیده

دفاع مقدّس مانند عموم عرصه‌های حاکمیتی جامعه، آکنده از تصمیم‌گیری سیاستگذاران، بازیگران و گروه‌های ذینفع در سطح کلان کشور بوده است. کانون توجه پژوهش‌های مدیریتی دفاع مقدّس تاکنون اغلب چگونگی مدیریت و تصمیم‌گیری در سطح  عملیات‌های نظامی بوده، اما پژوهش حاضر چگونگی گرفتن تصمیم‌های کلان (حاکمیتی) دفاع مقدّس در سطح مقام‌های عالی‌رتبه کشوری و لشکری را موردنظر دارد و در این راستا در تلاش است تا به سؤال‌هایی مانند «عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری سیاستمداران و فرماندهان دفاع مقدّس چیست؟»، «بازیگران مؤثر در فرایند تصمیم‌گیری حاکمیتی دفاع مقدّس کدامند؟» و «فرایند تصمیم‌گیری حاکمیتی دفاع مقدّس دارای چه گام‌ها و مراحلی است؟» پاسخ دهد. این سؤال‌ها در نهایت منجر به پاسخ به سؤال اصلی پژوهش یعنی «تصمیم‌گیری حاکمیتی دفاع مقدّس دارای چه ابعاد و مؤلفه‌هایی است؟» خواهند شد. به این منظور و با توجه به نبود سابقه نظری و پژوهشی مرتبط، استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد مبتنی بر دیدگاه «استراوس و کوربین» در دستورکار تحقیق قرار گرفت. نتایج تحقیق به‌وسیله انجام مصاحبه با بازیگران حاکمیتی دفاع مقدّس (بیبشتر با اعضای قرارگاه خاتم‌الانبیاء در دوران دفاع مقدّس) و نیز انجام مطالعة مجزا درباره روند تصمیم‌گیری در مورد پذیرش قطعنامه 598 و نیز سایر اسناد مکتوب؛ منجر به شکل‌گیری 996 نکته کلیدی در قالب 142 مفهوم و نیز 43 مقوله انتزاعی گردید. مقوله‌های گفته‌شده سپس در قالب 6 بخش تعریف شده در پارادایم کدگذاری محوری تحقیق دسته‌بندی شدند. درنهایت گزاره‌های نظری پژوهش به‌وسیله انجام کدگذاری انتخابی در قالب 5 قضیه و 12 زیرقضیه نظری به‌دست آمد.