امکانات درونی قلب برای رویکرد پدیدارشناختی با تأکید بر مکتب عرفانی ابن عربی
نویسندگان
1 استاد دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی
doi
10.22061/orj.2023.1907چکیده
در میراث عرفانی بطور عام بیشتر به هویت و کارکرد شناختی و سلوکی قلب توجه میشود و منزلت قلب فراتر از عقل و فروتر از روح و زمانی پایین دست فؤاد معرفی میشود و قلب در لطائف سته یا سبعه یا ثمانیه، در کنار لطائف دیگر قرار میگیرد. اما ابن عربی از خصیصة وجودی قلب با عنوان تقلب در صور و تجلیات یاد میکند و این پژوهش با تأکید بر این خصیصه در پی ترسیم ظرفیتهای درونی قلب برای نگاه پدیدارشناسانه است و سعی دارد با استفاده از پدیدارشناسی به روایت ون منن و افزودن نگرش وجودی بدان به این پرسش اساسی پاسخ دهد؛ چگونه میتوان از ظرفیت درونی قلب در عرفان ابن عربی برای تأملات پدیدارشناختی وجودی بهره برد؟ دستاوردهای این پژوهش به این قرار است: یکم. قلب همان لب و عصارة وجود آدمی است و به دلیل اطلاق و تقلبش پذیرای صور و تجلیات گوناگون است و مراد از این تقلب، تقلب وجودی شهودی است. به این اعتبار، قلب، ظرفیت خوبی برای تقویت نگاه پدیدارشناسانه با مؤلفههایی چون حیرت، تعلیق، التفات و نما دارد و کمک میکند تا پروندة تأمل دربارة حقیقت و شناخت آن همچنان مفتوح باشد؛ دوم. قلب با مواجهة حضوریاش با اسما و صفات، و به تعبیری مواجهة پیشاتأملیاش، ظرفیت قدرتمندی را برای تأملات پدیدارشناسانة وجودی فراروی عقل، به عنوان یکی از شئون قلب، قرار میدهد.