فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله عقل و کارکرد آن در معرفت دینی از مباحث مورد اختلاف در اندیشه اسلامی است. با توجه به تأکید نگره‌تفکیک بر نقل‌گرایی و ارائه رویکردی حداقلی یا انکاری نسبت به نقش عقل در فهم دین، این پژوهش درصدد است تا با تحلیل روش علامه‌ مجلسی که به نقل‌گرایی مشهور است، در مواجهه با عقل و مقایسه آن با دیدگاه تفکیکی، میزان همسویی یا تمایز این دو رویکرد را تبیین کند؛ بنابراین سؤال اصلی این تحقیق نظری و مسأله‌محور، چیستی روش مواجهه با عقل از دیدگاه علامه‌ مجلسی و نگره‌تفکیک و نقاط اشتراک و افتراق آن دو است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل آثار این اندیشمندان به‌دست‌آمده و با ارزیابی عقلی و نقلی داده‌ها روشن شد که علامه‌ مجلسی، رویکردی ایجابی در مواجهه با عقل به‌عنوان یکی از قوای نفسانی داشته و پذیرای ادراکات عقلی است، درحالی‌که تفکیکیان با رهیافت‌های مختلف مدرکات چنین عقلی را یا نپذیرفته و یا فاقد کارکرد در معرفت دینی می‌دانند. این تحقیق نشان می‌دهد که علامه‌ مجلسی و تفکیکیان در مواجهه با عقل اختلاف بنیادی دارند و دیدگاه‌های آن‌ها به هم نزدیک نیست. همچنین، روش تفکیکیان در مواجهه با عقل با اشکالات متعددی روبروست و دیدگاه ایشان نادرست به نظر می‌رسد.