فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاک­ورزی می­تواند به­طور قابل­توجهی باروری و پایداری سیستم­های نوین کشاورزی را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین طبیعت شیمیایی فسفر خاک می­تواند تحت تأثیر عملیات خاک­ورزی قرار گیرد. هدف از این تحقیق، بررسی اثر خاک‌ورزی‌های مختلف بر شکل‌های معدنی فسفر خاک (فسفر لبایل، فسفر نسبتاً لبایل، فسفر غیر لبایل و فسفر باقی‌مانده) با استفاده از روش عصاره‌گیری دنباله‌ای بوومن و کول (1978) بود. بدین منظور نمونه‌برداری خاک به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی از چهار روش خاک‌ورزی مختلف (مرسوم، بستر برآمده، کم‌خاک‌ورزی و بی‌خاک‌ورزی) از عمق­های 8-0 و 16-8 سانتی‌متری در 5 تکرار صورت گرفت. نتایج نشان داد که مقدار فسفر معدنی کل و نیز شکل‌های مختلف فسفر معدنی به جز فسفر معدنی غیرلبایل در اثر خاک‌ورزی تغییرات معنی‌داری داشت. تغییر خاک‌ورزی از مرسوم به خاک‌ورزی‌های حفاظتی موجب افزایش معنی‌دار فسفر معدنی در شکل‌های لبایل، نسبتاً لبایل و باقی‌مانده شد. بیش‌ترین تغییرات را فسفر معدنی لبایل از خود نشان داد، به گونه‌ای که میزان این شکل از فسفر از 51/9 میلی‌گرم بر کیلوگرم در خاک‌ورزی مرسوم به 37/21 میلی‌گرم بر کیلوگرم در کم‌خاک‌ورزی تغییر یافت که نشانگر افزایش حدوداً 2 برابری بود. تیمار بی‌خاک‌ورزی با 678 میلی‌گرم بر کیلوگرم بالاترین و خاک‌ورزی مرسوم با 580 میلی‌گرم بر کیلوگرم کم‌ترین مقدار فسفر نسبتاً لبایل را داشت. بیشترین و کمترین فسفر معدنی کل به­ترتیب با مقادیر 95/522 و 98/441 میلی‌گرم بر کیلوگرم در بی‌خاک‌ورزی و خاک­ورزی مرسوم مشاهده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که تغییر خاک‌ورزی مرسوم به روش‌های خاک‌ورزی حفاظتی اثر قابل توجهی بر مقدار ذخایر فسفر خاک دارد.