تحلیل وضعیت خشکسالی هواشناسی ایستگاه نیشابور به‌کمک داده‌های گزارش پنجم تغییر ‌اقلیم

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم و مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند

4 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند

doi
10.22034/ws.2020.11642
چکیده

خشکسالی یک پدیده خزنده محیطی است که اثرات مخرب زیادی بر اقتصاد، کشاورزی و جامعه دارد. این پدیده در بخش‌های شرقی، مرکزی و جنوبی ایران به‌دلیل آب و هوای خشک و نیمه‌خشک نمود بیشتری دارد. با توجه به اینکه خشکسالی هواشناسی با کمبود بارندگی آغاز می‌شود، بدین منظور، شاخص خشکسالی بارش استاندارد‌  (SPI)با مقیاس‌های زمانی مختلف‌ (3، 6 و 12 ماهه) به‌کمک داده‌های گزارش پنجم، برای ایستگاه سینوپتیک نیشابور تعیین شد. داده‌های بارش مصنوعی به‌کمک شش مدل و دو سناریو انتشار RCP4.5 و RCP8.5 و با استفاده از مدل ریزمقیاس نمایی LARS-WG تعیین گردید. در نهایت، با استفاده از داده‌های بارش، مقادیر شاخص خشکسالی SPI برای دوره پایه (2011- 1992) و دوره آتی (2039- 2020) برای سه مقیاس زمانی محاسبه شد. نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین مقدار متوسط بارش روزانه در مقیاس سالیانه برای دوره آتی تحت تأثیر سناریو RCP4.5 به‌ترتیب، مربوط به مدل‌های Canesm2 و MIROC بود و تحت تأثیر سناریو RCP8.5 مربوط به مدل‌های GISS-ES-R و Csiromk-3.6 می‌‌باشد. مقادیر شاخص SPI در مقیاس زمانی 12 ماهه نسبت به 3 و 6 ماهه شدت خشکسالی را بیشتر نشان می‌دهد. همچنین نتایج نشان داد تحت تأثیر سناریو RCP4.5 مدل‌های MIROC و GISS-ES-R و تحت تأثیر سناریو RCP8.5 مدل‌های Canesm2 و MIROC تعداد سال‌های خشک بیشتری را برآورد کرده‌اند.