اولویت بندی الزامات پدافند غیرعامل در طراحی معماری مراکز آموزشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

2 استادیار، گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

doi
چکیده

با توجه به موقعیت ایران در منطقه، کشورمان از گذشته درگیر جنگ و بحران‌های متعدد بوده که این عوامل دارایی‌ها را تهدید می‌کند. مراکز آموزشی مانند سایر فضاهای عمومی شهر به دو دلیل استفاده از فضا و ساختمان‌های آن در شرایط بحران جهت اسکان اضطراری و مهم‌تر از آن حفظ امنیت دارایی انسانی حاضر در آن از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف از این پژوهش اولویت­بندی الزامات پدافند غیرعامل در طراحی مراکز آموزشی بوده تا بهترین الزامات و با کمترین هزینه برای این مراکز شناسایی و معرفی گردد. این پژوهش به روش توصیفی- پیمایشی و با استفاده از تکنیک دلفی انجام شد؛ در ابتدا الزامات از منابع کتابخانه‌ای استخراج و سپس در قالب پرسشنامه در اختیار نه نفر از متخصصان و نخبگان پدافند غیرعامل قرار گرفت و نتایج با استفاده از تحلیل عامل اکتشافی از نوع کیو به دست آمد. بر اساس نظرات کارشناسان 24 الزام پدافندی جهت حفظ و بقای مراکز آموزشی ارائه گردید که از این میان سه عامل تخلیه اضطراری جمعیت با میانگین 960/2 ایجاد فضای امن با میانگین 178/2 و مدیریت عملکرد با میانگین 042/1 شناسایی و ازاین‌بین هشت الزام شامل: ایجاد خروجی اضطراری و راه‌های خروجی متناسب با تعداد افراد، محصور نمودن فضاها (محوطه)، حفظ ایمنی ورودی ساختمان­ها هنگام ریزش آوار، احداث فضای امن زیرزمینی جهت انبار و مخازن سوخت، گسترش افقی پهنه ساختمانی در مقایسه با گسترش عمودی، جداسازی و تفکیک فضاهای امن و ناایمن، ایجاد فاصله مناسب بین بلوک­های ساختمانی، ایجاد خروجی‌های انحرافی به‌منظور تخلیه نیروهای انفجاری در مسیرها و پناهگاه‌های زیرزمینی، ازنظر متخصصان به‌عنوان مهم‌ترین الزامات پدافند غیرعامل در طراحی مراکز آموزشی مطرح گردید.